مطالعه کتب دانشگاهی

روش هاي مطالعه

خواب آوری مطالعه

چت با نامحرم

پرسشگر گرامي ! مكاتبه شما با اين مركز گوياي حُسن اعتماد شما به ماست. قدر اين اعتماد را مي دانيم و اميدواريم راهنماي خوبي براي شما باشيم.

نامه شما را با دقت خوانديم و از اينکه با جوان مومن و خوشفكري چون شما كه علاقمند است رفتارهاي خود را در چارچوب آموزه هاي دين، به مقصد موفقيت و سعادت برساند ارتباط داريم بسيار خرسنديم. مطمئن باشيد افرادي که با آگاهي و دلسوزي در اين سامانه به پاسخگويي مشغولند از کنار هيچ سوالي بي توجه عبور نمي کنند و به همه سوالات در حد توان پاسخ مي گويند. علاوه بر اين مطمئن باشيد كه ما در هر حال محرم اسرار شما خواهيم بود و اين جزء وظايف هر مشاوري است كه رازدار باشد.

در پاسخ به متن شما ابتدا توجه تان را به احکام چت جلب مي کنيم:

در زمينه چت با نامحرم گفتني است اگر بدون قصد لذت و ترس افتادن به حرام باشد، اشكال ندارد و الا حرام است.

احكام چت به قرار زير است :

چت (Chat) در اينترنت به صورت گفتارى و يا نوشتارى با جنس مخالف - با اين شرط كه از حدود شرعى خارج نشويم (مثلاً براى تبادل نظر،مسائل علمي) - چه حكمى دارد؟اگر بدون قصد لذت و ترس افتادن به حرام باشد، اشكال ندارد.

تبصره:اگر جنس مخالف زن جوان باشد، بهتر است گفت‏وگو با او [هر چند بدون قصد لذت هم باشد] ترك شود.

چت كردن با جنس مخالف و رد و بدل كردن صحبت‏هاى معمولى، چه حكمى دارد؟ در صورتى كه خوف فتنه و كشيده شدن به گناه وجود داشته باشد، جايز نيست.

در ادامه مطالب زير تقديم نگاهتان مي شود:

هرچند ارتباط ايميلي و چت در اينترنت به صورت گفتارى و يا نوشتارى چه با جنس موافق و چه با جنس مخالف، با اين شرط كه از حدود شرعى خارج نشويم (مثلاً براى تبادل نظر يا صله رحم و...) اشكال ندارد؛ اما بايد توجه داشت كه اين موضوع خود تابع برخي ضوابط شرعي و عرفي بوده و به هيچ وجه مطلق نمي باشد.

دانشجوي گرامي،

شما خوب مى‏دانيد که جاذبه بين دو جنس مخالف (زن و مرد) بسيار فراوان است. اين جاذبه و حساسيت به گونه اي است که هر چند فرد بخواهد رعايت مسايل شرعى و عرفى را در ارتباط خود با جنس مخالف بنمايد، اما تمايلات نفسانى و وسوسه‏هاى شيطانى قوى‏تر از آنند كه انسان گرفتار خطرهاى بزرگ نشود. به همين جهت عقل اقتضا مى‏كند انسان خود را در معرض خطرى كه بسيارى از خوش باوران را گرفتار كرده قرار ندهد. توصيه اکيد ما به جوانان و از جمله شما خواهر گرامي اين است که تا حد امکان خود را از قرار گرفتن در موقعيت‌هايي که احتمال وقوع گناه وجود دارد دور نگه داريد.

گاه هواي نفس راهي براي موجه ساختن اين گونه روابط جلوي انسان قرار مي‌دهد مثلا فرد رابطه خود را به عنوان راهنمايي ديگران و ارشاد آنان، و يا گفتگوي علمي و بدون حاشيه، انجام مي‌دهد در حالي که اگر او عمق ذهن خود را کاوش کند خواهد ديد که منظور او چيزي جز رابطه با آنان و گفتگو با آنان و در گامهاي بعدي بهره‌گيري شهواني از اين گفتگو نيست. پس توصيه اکيد ما اين است که تا حد امکان خود را از اينگونه روابط دور نگه داريد.

( يه بار كه از ياهو مسنجر باهاش حرف مي زدم حواسم به صفحه سايت ارشد هم بود ومتوجه شدم هم زمان با من با چند نفر ديگه هم صحبت ميكنه هر چند اين موضوع خيلي برام سخته و توي اين مسايل خيلي حساس و حسودم ولي با اين هم كنار اومدم.) يکبار ديگر اين جمله از نامه تان را با دقت بخوانيد. آيا نامي جز دوستي بر اين ارتباط مي توان گذاشت؟

) نكنه من عاملي براي براي بي قيدشدن بيشتر اون در مسايل دختر و پسر باشم دارم .( چرا به قضيه اين طور نگاه نمي کنيد : ) نکند اين ارتباط باعث بي قيدي من در ارتباط با جنس مخالف شود و قبح اين رابطه را در نظرم از بين ببرد.(

خواهر خوبم قبل از آنکه به فکر نجات ديگران باشيد، به فکر نجات خودتان باشيد و خود را از اين مهلکه که به يقين شيطاني و برخاسته از هواي نفس است نجات دهيد. مطمئن باشيد هيچ راهي براي توجيه اينگونه روابط که يقينا انسان را به تدريج به سوي گناه و فساد سوق خواهد داد وجود ندارد.

بيش از حد به خود اعتماد نداشته باشيد چرا که همين اعتماد بيش از حد به توانايي خود در دوري از گناه، بهترين سلاح شيطان براي گمراه ساختن انسان است. همواره به نفس خود بي‌اعتماد باشيد و به اين شيوه خود را از مکر و کيد شيطان حفظ کنيد.

همانطور که گفته شد ارتباط اينترنتي اگر از حدود شرعي خارج نشويم ايرادي ندارد اما اين امر خود تابع برخي ضوابط شرعي و عرفي بوده و به هيچ وجه مطلق نمي باشد. براي توضيح بيشتر توجه شما را به اين ضوابط جلب مي کنيم:

1. ضابطه شرعي:

از نظر شرعي، زندگي انسان تنها در آن چه مسلما حرام و گناه است خلاصه نمي شود تا فقط با شناسايي آن و با اجتناب از آن، بتوان سلامت رواني و جسماني خود را تضمين کرد، بلکه گاهي لازم است آن چه مقدمات گناه و حرام را نيز فراهم مي کند مورد شناسايي قرار داد و از نزديک شدن به آن گناه قطعي اجتناب کرد. از اين رو در برقراري ارتباط گفتاري يا نوشتاري با جنس مخالف بايد توجه داشت كه هيچ گونه قصد لذت و ترس افتادن به حرام وجود نداشته باشد، ولي اگر اين مساله باعث ترس افتادن به گناه باشد و يا با قصد لذت انجام گيرد و يا باعث علاقه به جنس مخالف شود (که تجربه ثابت کرده اين ارتباط معمولا سرانجام به علاقه منتهي مي شود ) و او را به تدريج به گناه بکشاند حرام است.

گفتني است که همين اندازه که ترس افتادن به گناه در بين باشد اين ارتباط را حرام مي کند هر چند به گناه کشيده نشود. حصوصا اگر دو طرف در سنين جواني باشند و تمايل و علاقه نسبت به جنس مخالف جنبه افراطي پيدا کند و روي يک فرد خاصي متمرکز شود مشکل ساز مي‌گردد و باعث گرفتاري مي‌شود به گونه اي که خواب و خوراک را از انسان مي گيرد و او را از هر کاري باز مي دارد مضافا بر اين که قدرت فکر کردن و انتخاب صحيح را نيز از انسان سلب مي‌کند و فردي که در چنين حالتي قرار بگيرد در معرض آسيب هاي جدي روحي قرار مي گيرد و دچار افت عملکرد در هر کار ديگري که مشغول است مي شود. واقعيت اينست كه بسياري از اين نوع علاقه‏ها برآيند غريزه جنسى است و تأثير اين غريزه چه آگاهانه باشد چه ناآگاهانه بايد به شكلى معقول به كنترل درآيد و با راهكارهاى شرعى و معقول تأمين شده و به سمت و سوئى صحيح هدايت گردد تا به مفاسد و انحرافات زيانبار منجر نشود اما اين تمايلات گر چه در ابتدا به صورت يك گرايش پاك و به صورت رفتارهاى منطقي ، عاطفى، انسانى و معقول جلوه مى‏نمايد ولى اندك اندك تمام ذهن و فضاى انديشه فرد را به خود مشغول مى‏سازند و آنگاه كه دست عقل و انديشه بسته شد ثمره و فوائد صحيح ومعقول اين گرايش‏ها كم كم كاهش پيدا مى‏كند تا آن جا كه موجب ركود فعاليت‏هاى مثبت همانند تحصيل، كار، توليد و... مى‏شود و از جانب ديگر زبانه‏هاى اين آتش به تدريج پر شراره گشته و كار را به آنجا مى‏كشانند كه آدمى را به كمين‏گاه سرنوشتي شوم ره‏سپار مى‏سازد. بنابراين تمام سخن در زندگي تنها در آن چه مسلما حرام و گناه است خلاصه نمي شود تا فقط با شناسايي آن و با اجتناب از آن، سلامت رواني و جسماني خود را تضمين کرد، بلکه گاهي لازم است آن چه مقدمات گناه و حرام را نيز فراهم مي کند مورد شناسايي قرار داد و از نزديک شدن به آن گناه قطعي اجتناب کرد. زمينه هاي گناه گاهي اوقات بسيار حساس و خطرناک است و انسان را به گونه اي نزديک آن مي کند و به تدريج او را به سقوط مي کشاند و زندگي سالم فرد را تخريب مي کند که حتي گاهي خود فرد متوجه نمي شود دليلش هم آن است که به تدريج وارد صحنه گناه مي شود و کسي آن را درک مي کند که از بيرون او را نظاره گر باشد به همين دليل با نگاهي دقيق و از بالا و با اشراف کامل و از دور بايد به تمام مسير و چگونگي عملکردهاي خود نگاه کرد تا خداي نکرده گرفتار گناه و حرام قطعي نشود و زندگي را نبازد.

2.ضابطه عرفي:

علاوه بر ضوابط شرعي، نكته ديگري كه در زندگي انسان و شرعي نمودن آن لازم است مورد توجه قرار گيرد موضع توجه به عرف در شيوه هاي ارتباطات اجتماعي است. از اين منظر بايد دقت شود تا از انجام برخي شيوه ها در برقراري ارتباطات سالم و مشروع نيز كه در نظر عرف پسنديده نيست خودداري نمايد؛ به عنوان نمونه در فرهنگ و عرف جامعه ما اينچنين است كه روابط دو جوان از طريق خانواده ها و از روشهاي مرسوم و علني صورت پذيرد اما استفاده از ارتباطاتي كه جنبه غير علني و مخفيانه دارد خصوصا در مواردي كه دو طرف نامحرم و در سنين جواني باشند و به علاوه چنين ارتباطي از نظر دفعات بيش از حد معمول و رايج صورت پذيرد؛ به هيچ وجه پسنديده نبوده و با ديده شك و ترديد به آن نگريسته مي شود. از اين رو هرچند در صدد دفاع همه جانبه از آن چه كه در فرهنگ و عرف رايج جامعه وجود دارد، نمي باشيم؛ اما بالاخره توجه به عرف صحيح و منطقي يكي از مواردي است كه مورد اهتمام شرع نيز مي باشد، كه لازم است در تنظيم روابط اجتماعي مراعات شود. به همين دليل، توصية اکيد ما اين است که هر چه سريع‌تر به اين روابط خاتمه دهيد و خود را از خطراتي که ممکن است آيندة شما را تهديد ‌کند نجات دهيد.

شما هم با ما موافقيد که پيشگيري بهتر از درمان است. شيطان قدم به قدم جلو مي آيد و از روز اول به انسان پيشنهاد يك خلاف غير اخلاقي را نمي دهد بلکه از موارد كوچك وجزيي كار خود را شروع مي كند. آگاه باشيد که اينترنت به دليل تسهيل ايجاد روابط دوستانه و عاشقانه با سرعت نور، در زمينه هاي جنسي بسيار مورد توجه قرار مي گيرد؛ لذا ممکن است ناخواسته در دام افراد سودجو گرفتار آييد.

خواهر گرامي، شما به عنوان فردي معتقد به موازين ديني ، يقينا بيش از هر کس ديگري به فکر سعادت خود در دنيا و آخرت هستيد و اين بزرگترين سرمايه شما در طول زندگي خواهد بود.

موفق باشيد.

یک ماه فرصت دارم

خوشحاليم بار ديگر شما مخاطب ما هستيد اميدواريم راهنماي خوبي در رابطه با اين موضوع براي شما باشيم.همانطور كه خودتان مي دانيد براي رسيدن به مدارج بالاي علمي و تحصيل در دانشگاههاي خوب نياز به همت و تلاش و پشتكار مي باشد.آنچه در اين وضعيت بايد در نظر بگيريد اين نكته است كه از همين امروز سعي نمايد وضعيت موجود درسي خود را تغيير دهيد و خود را بسمت وضعيت مطلوب برسانيد.هرچند بررسي گذشته مهم است اما سعي نماييد به خود بگوييد از همين امروز تغيير مي كنم و بخاطر كارهايي كه در گذشته انجام نداده ايد خود را سرزنش نكنيد.البته در يك برنامه ريزي درست و دقيق مي توانيد دروس گذشته را نيز مرور نموده و پشتوانه علمي خود را بالا ببريد.همانطور كه در اين سالها تجربه نموده ايد موفقيت در تحصيل برآيند عوامل چندى به شرح زير است:

1. ميزان تلاش و كوشش، به گونه‏اى كه بر اساس برنامه‏اى منظم صورت گيرد و نتيجه چنين تلاشى، متناسب، با ميزان صرف وقت باشد. به طور مسلم كوشش‏هاى منظم و پيگير در تسلط به موضوع درس، نقش مؤثرى ايفا مى‏نمايد.

2. انگيزه و علاقه، كه عاملى درونى است و با روشن شدن هدف درس، بستگى و ارتباط مستقيم دارد.سعي نماييد علاقه خود را به رشته تحصيلي خود بالا ببريد نگاه به افراد موفق در اين رشته،صحبت با اساتيد اين رشته و ... مي تواند در ايجاد علاقه به شما كمك نمايد.

3. تجربيات قبلى، كه مفهوم دقيق آن، برخوردارى از پيش مطالعه فردى در زمينه درس جديد مى‏باشد.

4. تمركز و دقت به گونه‏اى كه ذهن با تمام توانايى و قدرت جذب اطلاعات علمى در حوزه درس مورد نظر فعال باشد.اجازه ندهيد افكار مزاحم هنگام مطالعه ذهنتان را درگير نمايد.

5. بهره‏گيرى از تلقين مثبت، چنان‏چه تحت تأثير افكار منفى قرار گيريد و در مقطعى از دوران تحصيل، باور كنيد كه فردى ناموفق و بيهوده هستيد، عملاً رفتار و كردار شما متأثر از چنين وضعى خواهد شد و نتيجه مطلوبى به بار نخواهد آمد. ليكن با تلقين جنبه‏هاى مثبت و سازنده به افكار اميدبخش و متعالى دست خواهيد يافت و تداوم چنين افكار و حالاتى در نتيجه كارتان چشمگير خواهد بود.

7. توكل به خداى متعال را در هيچ لحظه‏اى از زندگيتان از دست ندهيد، بلكه در مواقع حساس و دشوارى كه برايتان پيش مى‏آيد، بيشتر از هميشه به نيروى ايمان به خدا، تكيه كنيد و او را در همه حال ناظر بر خود و پشتيبان واقعى‏تان بدانيد. در چنين صورتى به يارى حق، موفقيت در انتظار شما خواهد بود.

در مورد روش مطالعه بايد خدمتتان بيان داريم كه درس ها از لحاظ خواندن و فهميدن با يكديگر متفاوت و در گروههاي مختلفي قرار مي گيرند مثلا درس رياضي با فارسي بسيار تفاوت دارد اولي حلي و دومي حفظي مي باشد.براي رسيدن به يك روش مناسب در هر درس بايد در ابتدا ويژگيهاي آنرا فهميد زيرا اين ويژگيها در حقيقت همان شرايط خاص روش هاي مطالعه هستند.بحث را در چند نكته بررسي مي نماييم.

نكته اول: ويژگيهاي و تفاوتهاي درس رياضي. 1.مطالعه رياضي در حقيقت تلاش و ورزش مغزي است 2.استدلالي مي باشد لذا فهميدني است 3. نياز به تمرين و تكرار دارد 4.بايد درك كرد 5. به تفكر و انديشيدن عميق نياز دارد6. حل كردني است 7. اگر خوب فهميده و درك شود فراموش نمي شود 8. اگر مطالعه رياضي به صورت شهودي و نيمه شهودي انجام گيرد بهتر است ، خصوصاً در هندسه .

نكته دوم:نحوه و روش هاي فراگيري رياضي.

همانطور كه مي دانيد رياضي را نمي توان حفظ كرد ، اگر هم حفظ كنيم پايدار نيست و بعد فراموش مي شود . لذا روش خاصي براي فراگيري رياضي لازم است.البته هر فردي به نحوي اينكار را انجام مي دهد.در اينجا به چند روش اشاره مي كنيم.

1.روش تجسم در ذهن بصورت مصور .يعني بعد از اينكه فرمول را خوانديد مانند دوربين عكاسي از اين فرمول عكسي را در ذهن خود ترسيم كنيد.

2.برخي از مطالب درسي را بصورت داستان در بياوريد تا بهتر آنهارا درك كنيد و فراموش نكنيد.

3.براي جلو گيري از فراموش كردن فرمولها واعداد آنهارا بصورت كلمات رمز در بياوريد و حفظ كنيد.

4.يكي از روش هاي جلوگيري از فراموشي داده ها استفاده از گره ي مكاني است. در اين روش شما مطلب درسي را با يك مكان واقعي پيوند مي زنيد.مثلا فرمول خاصي را با يك موقعيت مكاني خاصي پيوند بزنيد.در اينصورت با بخاطر آوردن مكان خاص فرمول هم براي شما تداعي مي كند.

5. برخي از مطالب را اگر بصورت شعر در بياوريد.بهتر ياد مي گيريد مانند شعر زير كه براي درك يكي از فرمول هاي رياضي بكار مي رود:سينوس چوبر فرق كسينوس نشيند ، تانژانت پديد آيد و برعكس كتانژانت

6. برخي از فرمولها را بصورت آهنگين و و موسيقايي حفظ كنيد

نكته سوم: براي فرگيري رياضي در كلاس درس بايد نكاتي را رعايت نماييد.

1.فقط گوش كنيد و حواستان متمركز باشد .

2. كار در كلاس و فعاليت كلاسي مفيد است . لذا براي حل تمرينات در كلاس مشاركت كرده و كاملاً فعال باشيد .

3. سعي كنيد اشكالات درسي را در كلاس برطرف نماييد و در هنگام اتمام تدريس نكته مبهم برايتان باقي نمانده باشد .

4.فرمول ها را ياد گرفته و الگو برداري كنيد.براي اين كار مي توانيد از وسايل كمك آموزشي مثل كامپيوتر ، كارگاه سمعي و بصري استفاده كنيد .

5.به عمق مطلب توجه كرد و سطحي گذر نكنيم .

6.مهمترين اصل در يادگيري رياضي دقت و توجه است ، به اين مسئله اهميت داده شود .

نكته چهارم: جهت حل مسايل در منزل رعايت نكات بيان شده مي تواند در پايداري يادگيري شما مفيد باشد.

1. در رياضي نياز به صبر و حوصله و فكر كردن روي مسائل و تمرين ها دارد.لذا طوري برنامه ريزي نماييد كه نياز نباشد با عجله كار را تمام كنيد.البته توجه نماييد در همان روزي كه معلم درس مي دهد ، در خانه تكاليف را حل كنيد.

2. مكاني آرام و بي سر و صدا انتخاب كردن كمك خوبي به تمركز شما مي كند.

3.حل تمرينات و تكاليف با استفاده از توضيح دادن به خود جهت ماندگاري بيشتر مفيد است.يعني ابتدا آنچه خودتان متوجه شده ايد را قبل از حل مسايل دوباره براي خود با صداي بلند توضيح دهيد سپس اقدام به حل نماييد.

4.داشتن يك كتاب كار در خانه به يادگيري بهتر كمك مي كند . استفاده از منابع و وسايل كمك آموزشي هم يكي از راه هاي يادگيري بهتر است .

5. تمرينات زياد در خانه باعث يادگيري عميق مي شود لذا با تغيير بعضي از اعداد يا گزينه ها سعي نماييد مسئله جديدي را طرح و حل نماييد.

6. هميشه كتاب درسي، چند كاغذ چرك نويس، خودكار، كاغذ سفيد يا دفتر را كنارتان قرار دهيد.

7.اگر به مثالي رسيديد آن را خوب بخوانيد و بفهميد و دوباره براي خودتان حل كنيد.

8.سعي كنيد روابطي را كه در كتاب اثبات كرده است خودتان اثبات كنيد يعني همه روابط را خودتان به دست آوريد.

9. سعي كنيد هر طور شده مسئله را حل كنيد و اگر اشتباه حل نموديد حتما به اشتباه مسائل غلط خود پي ببريد اين كار باعث خواهد شد ديگر آن را تكرار نكنيد.

نكته پنجم: به نكات زير در مورد شيوه مطالعه دقت كنيد:

1. از مطالعه شتاب زده و تند جدا پرهيز كنيد.

2. كتاب يا بخش مورد نظر از كتاب را به قسمت هاي كوچكتر تقسيم كنيد و هر قسمتي را مطالعه كرده و بفهميد و بعد به سراغ قسمت بعدي برويد.

3. فضا و مكان مطالعه را براي خود مكاني جذاب و نشاط آفرين بسازيد حتي با تغيير دكور و بكارگيري وسائل نشاط آور.

4. نور كافي , حرارت متناسب , وضعيت نشستن و... مناسب براي درس بكارگيري ابزار كمك آموزشي خوب در تحصيل و مطالعه بسيار مؤثر است .

5. ورزش صبحگاهي را فراموش نكنيد و در روز در سه الي چهار نوبت و در هر نوبت 5 تا 6 بار تنفس عميق را فراموش نكنيد.

6. متن درسي و مورد مطالعه را هماهنگ و هم طراز با فهم خود برگزينيد.

7. خود را به رعايت نظم در مطالعه عادت دهيد مانند شروع در ساعت معين - اتمام در ساعت معين , عدم اخلال به روند مطالعه و قطع كردن آن , از انحراف فكر و حواس با تمرين اجتناب ورزيد.

چند تذكر:

1. تحول جديد و ترك سابقه و روش قبلي به سرعت و سهولت انجام نمي پذيرد. لذا صبر و حوصله و مقاومت شرط موفقيت است .

2. نظارت بر اجرا و اينكه برنامه درسي خود را به دست خودتان ارزيابي كنيد لازمه ي پيشرفت است چرا كه نواقص را مرتفع و برنامه را رو به رشد پيش مي برد بنابراين عملكرد تحصيلي خود را ارزيابي و نقاط ضعف آن را مرتفع سازيد.

3. هرگاه در اجراي برنامه تحصيلي خود موفقيت داشتيد خود را تشويق كنيد و پشتكار خود را افزايش دهيد.

4. براي هر روز (هر 24 ساعت ) خود برنامه داشته باشيد و بر اساس آن حركت كنيد و شب ميزان هماهنگي خود را با برنامه ارزيابي نماييد.

نكته ششم: در مورد نحوه برنامه ريزي درسي نيز بايد خدمتتان بيان داريم كه ما برحسب وظيفه مطالب و رهنمودهايي را برحسب مقدار آشنايي كه از طريق متن ارساليتان با وضعيت شماكسب مي كنيم ارائه مي دهيم و اين شما هستيد كه بايد با تطبيق آنها بر وضعيت خود برنامه ريزي مناسب را انجام دهيد و يا اينكه با حضور در يكي از مراكز مشاوره از خدمات مناسب به صورت حضوري بهره بگيريد. همانطور كه مي دانيد انگيزه و علاقه ، عاملى درونى است و با روشن شدن هدف ، همبستگى و ارتباط مستقيم دارد؛علاوه بر آن، شناخت انگيزه براي انتخاب هدف و مسير دستيابي به آن تأثير بسزايي در ميزان پيشرفت شما خواهد داشت. نكته اساسي اين است كه از تجربيات قبلى خود در راستاي طراحي برنامه براي رسيدن به اهداف تعييني خود اقدام نماييد ؛زيرا به هر حال شما خود را از بقيه بهتر مي شناسيد و با مهارت ها ،توانايي ها ،نقاط ضعف و قدرت خود بيشتر آشنا هستيد .مثلاً‌اين آگاهي را نسبت به خود داريد كه آيا مي توانيد ساعتهاي متوالي و در سر و صدا و شلوغي و ... درس بخوانيد و يا اينكه مطالعه بعد از اذان صبح براي شما امكان پذير باشد يا ... .با توجه به كلياتي كه بيان نموديد اصولي را كه به شما در برنامه ريزي كمك خواهد كرد خدمتتان بيان مي داريم.

اصل 1:بدانيد كه فرد هدفمند و موفق كسي است كه براي روزها،هفته ها،ماه ها و حتي سال هاي خود برنامه ريزي مي كند. اگر 20٪ از زمان خود را صرف برنامه ريزي نماييد ،80٪ باقي مانده را با اطمينان بيشتري براي رسيدن به اهداف خود گام برخواهيد داشت.

اصل 2:به خوبي مراقب باشيد كه برنامه هاي تنظيم شده را به موقع و بدون تأخير انجام دهيد ؛زيرا كه خوب مي دانيد تأخير در اجراي به موقع برنامه ها برابر با عدم موفقيت است.

اصل 3:تشخيص نيازها وكاستي ها: بايد خواست‏ها و احتياجات اساسى خود را در زمينه اي كه قصد داريد براي آن برنامه ريزي كنيد شناسايي كنيد. به عنوان مثال: در يك مقطع مشخص، چه درسى را بايد مطالعه كرد.

اصل 4: تعيين زمان لازم: فرصت‏ها و اوقاتى كه بايد صرف تحقق اهداف برنامه شود را بايد مشخص كرد تا در نهايت معلوم شود چقدر زمان در هر روز يا هفته به آن موضوع اختصاص خواهد يافت. به عنوان مثال اگر قرار باشد يك كتاب 300 صفحه اي در طول يك ماه خوانده شود لازم است حداقل روزي 11 صفحه از كتاب مطالعه شود و اين نياز به حداقل يك ساعت وقت دارد.

اصل 5:طبقه بندي اهداف بر اساس اولويت: كارهايي را كه مي خواهيد انجام دهيد،برحسب اولويتها وميزان اضطرار و اهميت آن ،طبقه بندي كنيد. بهترين زمانها و اوقات را براي مهمترين كارها قرار دهيد. در اين صورت اگر وقت كم داشته باشيد و يا به هر دليل نتوانيد به همه اهداف و كارهايتان برسيد، مطمئن هستيد كه اهداف و برنامه هاي اصلي را انجام خواهيد داد.

اصل 6:براى منظم شدن، بايستى اهداف را در دو گروه بلند مدت و كوتاه مدت تقسيم كرد و سپس برنامه‏اى زمان بندى شده براى وصول به آن طراحى و عمل نمود. چرا كه اگر تمام اهداف بلند مدت باشند احتمال اينكه شما با گذر زمان دچار خستگي و نا اميدي گرديد زياد است اما اگر اهداف كوتاه مدت و ميان مدت نيز در نظرتان باشد بعد از مدت كوتاهي با رسيدن به اهداف كوتاه مدت بسيار تقويت گرديده و آن را پاداشي براي زحمات تان در نظر گرفته و با قوت و قدرت بيشتري برنامه هايتان را دنبال خواهيد كرد.

اصل 7: تناسب با توانمندي: برنامه بايد در حد توان باشد نه خارج از توان. پس بايد مطابق طاقت و توان جسمي و روحي تان برنامه را طرح ريزي و اجرا كنيد و از حد تعادل خارج نشويد. اگر شما برنامه اي طرح كنيد كه در آن خودتان را موظف به روزي 18 ساعت كار و تلاش كنيد حتما با شكست مواجه خواهيد شد.

اصل آخر: عدم ايده آل نگري: ايده آل نگر و مطلق گرا نباشيد، يعني نخواسته باشيد تمام خواسته ها و آرزوهايتان فوري و به شكل كامل و تمام برآورده شود هر چند در راه به دست آوردن آن تلاش مي كنيد. در نظر نگرفتن واقعيات برنامه را با شكست مواجه مي كند.يادتان باشد كه بدون تعيين اهداف، برنامه‏ريزى غيرممكن و بدون برنامه‏ريزى، نظم ناميسّر است.

نكات كاربردي

1-شايسته است براى بهسازي و كيفى بخشي به برنامه خود هميشه آن را روى كاغذ (با توجه به شرحي كه در ادامه خواهد آمد) بياوريد.

2-هر چه وقت خود را بهتر سازماندهى (برنامه ريزى) كنيد ،بهتر مى‏توانيد از آن در جهت دستيابى به اهداف شخصى ،تحصيلي ، شغلى و حرفه‏اى استفاده كنيد.

3- جدولي كه داراي هفت رديف افقي است ، تهيه كرده و در اين رديف ها ايام هفته را بنويسيد. در ستون هاي عمودي نيز از زمان بيدار شدن تا زمان خواب تقسيم بندي كرده و هر ستوني را به كارها و فعاليتهاي روزانه مورد نظر خود اختصاص دهيد. مثلاً ساعت 5 ونيم تا 6ونيم براي نماز و قرآن وخوردن صبحانه - 6ونيم تا 7ونيم براي .... . همينطور تا هنگام خواب كه مثلاً حدود 11 شب است غير از زمانهايي را كه مشغول كار هستيد زماني را براي استراحت و مابقي زمان را در هر روز به 2 يا 3 كتاب اختصاص دهيد و فعاليتي متناسب با توان و نوع كارتان اسم گذاري كنيد.

3- از آنجا كه ممكن است اهدافتان در روزهاي مختلف هفته و يا هفته هاي مختلف يك ماه و يا ماههاي مختلف يك سال متفاوت باشد،بهتر است براي بهره گيري شايسته از زمان ،برنامه اي متفاوت و شناور داشته باشيد .مثلاً همانطور كه خود مي دانيد با نزديك شدن به ايام امتحاني بايد تعداد ساعات مرور برخي مواد درسي را بيشتر كرد.بعد از يك هفته از آغاز اجراي برنامه ،كم و كاستي هاي آن را يادداشت نماييد و به اصلاح برنامه براي هفته آينده بپردازيد .به عنوان مثال ممكن است بودجه زماني اي را كه براي صرف نهار و استراحت در نظر گرفته ايد نيازمند تغيير باشد و يا اينكه متوجه گرديد ساعت خواب به گونه اي است كه مي توانيد برنامه مطالعاتي خود را به آن زمان منتقل سازيد.

نكته پاياني :سعي نمايد فهرستي از كتابهايي كه لازم است در طول يك ترم مطالعه شود همراه با تعداد صفحات آن مهيا نماييد و بصورتي برنامه ريزي نمايد كه در طول يك هفته تقريبا همه آنها را به يك اندازه خوانده باشيد.مثلا فرض كنيد كتاب الف 600 صفحه،كتاب ب 200 صفحه و ... شما هم در هر روز تقريبا 20 صفحه مطالعه مي نماييد زمانهايي را كه بايد براي كتاب الف در نظر بگيريد بايد 3 برابر كتاب ب باشد.بدين ترتيب همه كتابها به يك ميزان مطاله شده و در انتها فشاري متوجه شما نمي كند.

ما هم در كنار حرم كريمه اهل بيت حضرت معصومه سلام الله عليه براي شما انسانهاي خواستار پاكي دعا مي كنيم و منتظر مكاتبه بعدي و نظر شما نسبت به اين مطالب هستيم تا در كنار يكديگر به سمت وضعيت مطلوب حركت نماييم.

منابع جهت مطالعه بيشتر

1.هنر كتاب خواندن، آدريل جانسون.

2. 500 نكته درباره مطالعه، فيل ريس.

3.مطالعه روشمند، عين الله خادمى.

4.چگونه فرزندم را به مطالعه علاقه‏مند كنم؟، مانفرد وسپل.

5.سلسله مقالات (دانش، مطالعه، كتاب)، حسين خنيفر.

به برنامه هایم عمل نمی کنم

دوست محترم به شما تبريك مي گوييم كه براي عمر خود ارزش قائل هستيد و براي استفاده مناسبتر و بهتر از زمان و جواني خود، از تجربه و تخصص ديگران بهره مند مي گرديد. دانشجوي گرامي، آن چه قبل از هر چيز در انجام كارها مهم است، عزم و اراده جدي است. برنامه‌ريزي در صورتي نتيجه‌بخش است كه شما با اراده‌اي قوي به انجام آن پايبند باشيد. و براي اين كار لازم است هدف و انگيزه قوي داشته باشيد. از اين رو، توجه شما را به ادامه مطلب جلب مي‌كنيم. با دقت در آن مي‌توانيد پاسخ سوال خود و نيز سوالات بسيار ديگري را كه مي‌تواند به ذهنتان خطور كند، بيابيد:

داشتن هدف و انگيزه براي به ثمر رسيدن هر كاري لازم و ضروري است حتي براي زندگي و خصوصا براي درس خواندن. در واقع داشتن هدف سبب ايجاد انگيزه درانسان مي گردد و انگيزه نيز موتور محرك انسان براي پيشرفت و موفقيت مي باشد. شما با توجه به آنچه كه نوشته ايد، به نظر مي رسد نياز به تقويت انگيزه و همچنين مقداري آموزش در برنامه ريزي داريد و بعد از آن خواهيد ديد كه با داشتن يك برنامه مناسب و همچنين روحيه و شادابي لازم در امور زندگي و تحصيل خود به سرعت پيش خواهيد رفت، انشاءالله. بنابراين در ادامه ما ابتدا چند راهكار براي تقويت انگيزه و پس از آن توصيه هايي در مورد برنامه ريزي خواهيم آورد. لطفا براي افزايش سطح انگيزه راهكارهاي زير را عملي سازيد:

1.انتخاب هدف: اولين و مهمترين كار اين است كه با تفكر و مشورت با كارشناسان, هدف يا اهدافي را براي خود در نظر بگيريد. سعي كنيد در كنار اهداف اصلي و بلند مدت هدفهاي كوچكتر و زود بازده هم داشته باشيد. به عنوان نمونه ممكن است هدف اصلي تان درست زندگي كردن در سايه ي دين و كسب علم باشد اما در طول اين هدف اصلي مي توانيد هدفهاي جزئي تري هم داشته باشيد مانند: پاس كردن تمام دروس اين ترم با معدلي مناسب, پيدا كردن دوستاني صميمي و صادق, مرور و فهم عميق درسهاي پايه براي مقاطع بالا تر و...

2.ايجاد شوق: براي كسب آگاهي از آينده علمي و كاري خود و همچنين درك فوائد و خوبيهاي آن و نيز پيدا كردن شوق و اشتياق , با اساتيد و افراد موفق و پيشرو مصاحبت و رابطه داشته باشيد و از آنها مشورت هايي در زمينه هاي مورد علاقه تان خصوصا يافتن راههاي موفقيت در ادامه تحصيل بخواهيد.

3.تلقين مثبت: از تلقين اين فكر كه «من روحيه مطالعه و كار ندارم» يا «من حال ... ندارم» و يا هر فكر منفي ديگر اجتناب كنيد بلكه به جاي آن به خود آنچه را به عنوان هدف انتخاب نموده ايد را تلقين كنيد، مثلا به خود بگوييد كه مي توانم با موفقيت تحصيلاتم را به پايان برسانم و انشاءالله فردي مؤثر خواهم بود. در اين زمينه راهكارهاي زير را عملي سازيد:

الف) ليستي از توانمنديهاي خود تهيه كرده و روزي دو يا سه بار با صداي بلند آن را بخوانيد مثلا بگويند من شخص با استعدادي هستم و من ... هستم .

ب) ليستي از فوائد مادي , معنوي , موقعيتي خصوصا در درس خواندن و كسب موفقيت تهيه نماييد و آن را هر روز مرور كنيد و هر روز نيم ساعت بر روي يكي از آن فوائد فكر كرده و 10 سطر درباره آن مطلب بنويسيد و اين عمل را براي يكايك فوائد انجام دهيد و بعد هر كدام كه براي شما خوشايندتر بود را گاه گاهي مطالعه و به آن بيافزائيد.

ج) ليستي از پيامدهاي منفي عمل نكردن به برنامه و نرسيدن به هدف مانند درس نخواندن , مانند اخراج از دانشگاه و يا مشروط شدن و... را تهيه و با تأمل در مورد يكايك آنها اين پيامدهاي منفي را براي خود جدي , بزرگ و معضل آفرين معرفي كنيد.

4- ارتباط با افراد مثبت: گاهي اوقات اطرافيان و دوستان با بيان مطالبي از قبيل اين كه: «زندگي آخرش به كجا خواهد رسيد» يا «بعد از فارغ التحصيلي كار مناسب براي جوانان نيست» يا« عاقبت اين كار خوب نيست » يا ... انگيزه كار و فعاليت هاي متناسب با برنامه را كاهش مي دهند. بنابر اين با افراد مثبت نگر، فعال، با نشاط , با انگيزه معاشرت كنيد و از معاشرت با افرادي كه به امور معنوي و علمي توجهي ندارند اجتناب كنيد.

5- تقويت روحيه ي معنوي و توكل: با اهتمام به مسائل معنوي و مذهبي و شركت در مراسم مذهبي روحيه معنوي خود را تقويت كنيد. از گناه دوري كنيد و از رفتن به محيط هايي كه فكر و ذهن شما را مي ربايد اجتناب كنيد. بدانيد خدايي كه قبل از وجود شما هستي را براي آمدنتان خلق و آماده نموده است مي تواند براي ادامه وجود شما نيز هركاري بكند پس از او ياري بخواهيد كه بدون خواست او كاري انجام نخواهد شد.

اما در مورد برنامه ريزي همانطور كه خودتان آگاه هستيد نوشتن يك برنامه مفيد و موفق بايد توسط خود فرد صورت بگيريد و در اين زمينه تنها كمكي كه يك مشاور مي تواند انجام دهد اين است كه اصول برنامه ريزي را گوشزد نمايد ، بنابراين ما نيز اصول برنامه ريزي را در ادامه مي آوريم و اميد واريم كه با مطالعه ودقت در آنها به اهدافتان دست بيابيد:

1. تعيين هدف: هدف ها دو قسمند. گاهي كلي اند مثل رضاي خدا، خدمت به مردم، بالا رفتن سطح آگاهي و امثال آن و گاهي جزئي اند مثل انجام يك كار خاص مانند تخصص در يك رشته خاص، مطالعه يك كتاب، نوشتن مقاله يا امثال آن. لازم است هر دو هدف را مشخص كنيد؛ يعني همان طور كه يك هدف كلي در نظر داريد، اهداف جزئي را هم دقيقا مشخص كنيد و هر دو را محور فعاليت هايتان قرار دهيد.

2. تشخيص نيازها وكاستي ها: بايد خواست‏ها و احتياجات اساسى خود را در زمينه اي كه قصد داريد براي آن برنامه ريزي كنيد شناسايي كنيد. به عنوان مثال: در يك مقطع مشخص، چه درسى را بايد مطالعه كرد.

3. تعيين زمان لازم: فرصت‏ها و اوقاتى كه بايد صرف تحقق اهداف برنامه شود را بايد مشخص كرد تا در نهايت معلوم شود چقدر زمان در هر روز يا هفته به آن موضوع اختصاص خواهد يافت. به عنوان مثال اگر قرار باشد يك كتاب 300 صفحه اي در طول يك ماه خوانده شود لازم است حداقل روزي 11 صفحه از كتاب مطالعه شود و اين نياز به حداقل يك ساعت وقت دارد.

4. داشتن اهداف كوتاه مدت و بلند مدت: يكي از نكات مهم در امر برنامه ريزي داشتن اهداف كوتاه مدت و بلند مدت مي باشد چرا كه اگر تمام اهداف بلند مدت باشند احتمال اينكه شما با گذر زمان دچار خستگي و نا اميدي گرديد زياد است اما اگر اهداف كوتاه مدت و ميان مدت نيز در نظرتان باشد بعد از مدت كوتاهي با رسيدن به اهداف كوتاه مدت بسيار تقويت گرديده و آن را پاداشي براي زحمات تان در نظر گرفته و با قوت و قدرت بيشتري برنامه هايتان را دنبال خواهيد كرد.

5. طبقه بندي اهداف بر اساس اولويت: كارهايي را كه مي خواهيد انجام دهيد،برحسب اولويت ها وميزان اضطرار و اهميت آن ،طبقه بندي كنيد. بهترين زمانها و اوقات را براي مهمترين كارها قرار دهيد. در اين صورت اگر وقت كم داشته باشيد و يا به هر دليل نتوانيد به همه اهداف و كارهايتان برسيد، مطمئن هستيد كه اهداف و برنامه هاي اصلي را انجام خواهيد داد.

6. داشتن تنوع در برنامه: برنامه حداقل بايد سه بخش دين، وظايف و مسوليت ها و استراحت را داشته باشد. بر اساس روايات هر مسلماني بايد در زندگي خود طبق يك برنامه منظم به هر سه بخش دين ( عبادات و كسب علم و معرفت ديني و ...)، وظايف و مسوليت ها (داشتن كار كه در مورد دانشجويان وظيفه اصلي درس خواندن مي باشد) و استراحت (رسيدگي به خانواده، ديدار پدرو مادرو اقوام و دوستان، ورزش، تفريح...) بپردازد. اين تنوع در برنامه مانع خستگي و دلزدگي مي گردد و كارهاي دنيايي و اخروي را همزمان به پيش مي برد.

7. تناسب با توانمندي: برنامه بايد در حد توان باشد نه خارج از توان. پس بايد مطابق طاقت و توان جسمي و روحي تان برنامه را طرح ريزي و اجرا كنيد و از حد تعادل خارج نشويد. اگر شما برنامه اي طرح كنيد كه در آن خودتان را موظف به روزي 18 ساعت كار و تلاش كنيد حتما با شكست مواجه خواهيد شد.

8. انعطاف پذيري: روحيه انعطاف پذيري را در خود تقويت كنيد يعني در عين حال كه بايد فردي منظم و دقيق باشيد و كارهاي خود ر ا بر اساس برنامه انجام دهيد همواره به اين نكته توجه كنيد كه همه شرايط و زواياي كار در ميدان ديد وشناخت مانيست . چه بسا اموري در تحقق يا عدم تحقق قسمتي از برنامه موثر است، ولي از ديد ما مخفي است يا كنترل و تغيير آن در دست ما نيست و به وسيله محيط به ما تحميل يا از ما دريغ مي شود. در نتيجه هميشه آمادگي براي هرگونه تغيير و تاخير در برنامه را داشته باشيد و از اين موضوع نگران و نا اميد نشويد. شما نبايد برنامه را طوري تنظيم كنيد كه جاي هيچگونه تغييري در آن نباشد و يا اينكه زمانها را به گونه اي تنظيم كنيد كه حتي يك حادثه ي غير مترقبه ي كوچك، مثل برخورد با يك دوست قديمي و چند دقيقه احوالپرسي با او شما را از برنامه عقب بياندازد، بلكه براي هر كاري احتمال حذف شدن و يا جابجايي و يا كم و زياد شدن زمان انجام را پيش بيني كنيد.

9. عدم ايده آل نگري: ايده آل نگر و مطلق گرا نباشيد، يعني نخواسته باشيد تمام خواسته ها و آرزوهايتان فوري و به شكل كامل و تمام برآورده شود هر چند در راه به دست آوردن آن تلاش مي كنيد. در نظر نگرفتن واقعيات برنامه را با شكست مواجه مي كند.

10. بازخورد گرفتن و بررسي برنامه: پس از اجرا به ارزيابى فعاليت‏هاى انجام شده بپردازيد تا ميزان دسترسى به اهداف مشخص شود و ميزان عدم موفقيت در رسيدن به برنامه را نيز معلوم نماييد. اين مرحله كه تحت عنوان بازخورد(فيدبك) ناميده مى‏شود، فرصتى به شما مى‏بخشد تا بتوانيد عوامل ناكامى احتمالى را نيز بشناسيد و از بروز مجدد آن در برنامه مورد نظر پيشگيرى نماييد.

برنامه ريزي تحصيلي

پرسشگر محترم سوال شما نشانه فهم و درك بالاي شما از اهميت و ارزش زمان و عمر است و ماآن را نشانه هوشياري و توجه شما مي دانيم، گرچه بسياري از افراد از اين موضوع غافلند و دنبال اين هستند که هر طور شده وقت خود را بگذرانند و روزشان را شب کنند.
اولين قدم براي استفاده بهينه از فرصت و اوقات با ارزش عمر، داشتن يک برنامه کارآمد و درست است. زيرا از يك سو ما را قادر مي سازد تا توانمندي هايمان را در غالب زمان به اجرا بگذاريم و از سوى ديگر با نيل به هدف‏هاى كوتاه‏مدت، رضايت خاطرمان را فراهم مى‏سازد و همچنین با در نظر گرفتن اهداف بلند مدت ما را به ادامه راه امیدوار می گرداند.
پرسشگر محترم برای طراحی یک برنامه مفید و موفق باید :
1- استعدادها، فرصتها، نیازها، و سوابق خود را در زمینه ای که می خواهد برنامه ریزی کنید، بشناسید.
2- با اصول و پایه های برنامه ریزی صحیح آشنا شوید.
حتما شما هم تایید می کنید که مرحله اول یعنی شناخت استعدادها و نیازها و سوابق را خودتان باید انجام دهید و آنچه که از دست ما بر می آید این است که شما را با اصول برنامه ریزی آشنا کنیم. بنابراین مطالب را در سه بخش اصول برنامه ریزی، روش نوشتن برنامه و آسیب شناسی برنامه ریزی مطرح می کنیم. اميد است كه با آگاهي و عمل به اين اصول و با توكل بر خداوند منان، آينده موفقي را براي خودتان رقم بزنيد:
اصول برنامه ریزی:
1. تعيين هدف: هدف ها دو قسمند. گاهي کلي اند مثل رضاي خدا، خدمت به مردم، بالا رفتن سطح آگاهي و امثال آن و گاهي جزئي اند مثل تخصص در يک رشته خاص، مطالعه يک کتاب، نوشتن مقاله يا امثال آن. لازم است هر دو هدف را مشخص کنيد؛ يعني همان طور که يک هدف کلي در نظر داريد، اهداف جزئي را هم دقيقا مشخص کنيد و هر دو را محور فعاليت هايتان قرار دهيد.
2. تشخيص نيازها وکاستي ها: بايد خواست‏ها و احتياجات اساسى خود را در زمينه اي كه قصد داريد براي آن برنامه ريزي كنيد شناسايي كنيد. به عنوان مثال: در يك مقطع مشخص، چه درسى را بايد مطالعه كرد.
3. تعيين زمان لازم: فرصت‏ها و اوقاتى كه بايد صرف تحقق اهداف برنامه شود را بايد مشخص كرد تا در نهايت معلوم شود چقدر زمان در هر روز يا هفته به آن موضوع اختصاص خواهد يافت. به عنوان مثال اگر قرار باشد يك كتاب 300 صفحه اي در طول يك ماه خوانده شود لازم است حداقل روزي 11 صفحه از كتاب مطالعه شود و اين نياز به حداقل يك ساعت وقت دارد.
4. داشتن اهداف کوتاه مدت و بلند مدت: یکی از نکات مهم در امر برنامه ریزی داشتن اهداف کوتاه مدت و بلند مدت می باشد چرا که اگر تمام اهداف بلند مدت باشند احتمال اینکه شما با گذر زمان دچار خستگی و نا امیدی گردید زیاد است اما اگر اهداف کوتاه مدت و میان مدت نیز در نظرتان باشد بعد از مدت کوتاهی با رسیدن به اهداف کوتاه مدت بسیار تقویت گردیده و آن را پاداشی برای زحمات تان در نظر گرفته و با قوت و قدرت بیشتری برنامه هایتان را دنبال خواهید کرد.
5. طبقه بندي اهداف بر اساس اولويت: كارهايی را كه مي خواهيد انجام دهيد،برحسب اولويتها وميزان اضطرار و اهميت آن ،طبقه بندي كنيد. بهترین زمانها و اوقات را برای مهمترین کارها قرار دهید. در این صورت اگر وقت کم داشته باشید و یا به هر دلیل نتوانید به همه اهداف و كارهایتان برسید، مطمئن هستید که اهداف و برنامه های اصلی را انجام خواهید داد.
6. داشتن تنوع در برنامه: برنامه حداقل باید سه بخش دین، وظایف و مسولیت ها و استراحت را داشته باشد. بر اساس روایات هر مسلمانی باید در زندگی خود طبق یک برنامه منظم به هر سه بخش دین ( عبادات و کسب علم و معرفت دینی و ...)، وظایف و مسولیت ها (داشتن کار که در مورد دانشجویان وظیفه اصلی درس خواندن می باشد) و استراحت (رسیدگی به خانواده، دیدار پدرو مادرو اقوام و دوستان، ورزش، تفریح...) بپردازد. این تنوع در برنامه مانع خستگی و دلزدگی می گردد و کارهای دنیایی و اخروی را همزمان به پیش می برد.
7. تناسب با توانمندي: برنامه بايد در حد توان باشد نه خارج از توان. پس بايد مطابق طاقت و توان جسمي و روحي تان برنامه را طرح ريزي و اجرا کنيد و از حد تعادل خارج نشويد. اگر شما برنامه اي طرح كنيد كه در آن خودتان را موظف به روزي 18 ساعت كار و تلاش كنيد حتما با شكست مواجه خواهيد شد.
8. انعطاف پذیري: روحيه انعطاف پذيري را در خود تقويت كنيد يعني در عين حال كه بايد فردي منظم و دقيق باشيد و كارهاي خود ر ا بر اساس برنامه انجام دهيد همواره به اين نكته توجه كنيد كه همه شرايط و زواياي كار در ميدان ديد وشناخت مانيست . چه بسا اموري در تحقق يا عدم تحقق قسمتي از برنامه موثر است، ولي از ديد ما مخفي است يا كنترل و تغيير آن در دست ما نيست و به وسيله محيط به ما تحميل يا از ما دريغ مي شود. در نتيجه هميشه آمادگي براي هرگونه تغيير و تاخير در برنامه را داشته باشيد و از اين موضوع نگران و نا اميد نشويد. شما نباید برنامه را طوری تنظیم کنید که جای هیچگونه تغییری در آن نباشد و یا اینکه زمانها را به گونه ای تنظیم کنید که حتی یک حادثه ی غیر مترقبه ی کوچک، مثل برخورد با یک دوست قدیمی و چند دقیقه احوالپرسی با او شما را از برنامه عقب بیاندازد، بلکه برای هر کاری احتمال حذف شدن و یا جابجایی و یا کم و زیاد شدن زمان انجام را پیش بینی کنید.
9. عدم ايده آل نگري: ايده آل نگر و مطلق گرا نباشيد، يعني نخواسته باشيد تمام خواسته ها و آرزوهايتان فوري و به شکل کامل و تمام برآورده شود هر چند در راه به دست آوردن آن تلاش مي کنيد. در نظر نگرفتن واقعيات برنامه را با شكست مواجه مي كند.
10. بازخورد گرفتن و بررسی برنامه: پس از اجرا به ارزيابى فعاليت‏هاى انجام شده بپردازيد تا ميزان دسترسى به اهداف مشخص شود و ميزان عدم موفقيت در رسيدن به برنامه را نيز معلوم نماييد. اين مرحله كه تحت عنوان بازخورد(فيدبك) ناميده مى‏شود، فرصتى به شما مى‏بخشد تا بتوانيد عوامل ناكامى احتمالى را نيز بشناسيد و از بروز مجدد آن در برنامه مورد نظر پيشگيرى نماييد.

روش نوشتن برنامه:

به منظور داشتن يك برنامه منظم، لازم است برنامه خود را مكتوب كنيد و يك نسخه از آن را هميشه همراه خود داشته باشيد.براي نوشتن برنامه مي توانيد جدولى تهيه نماييد و ساعات شبانه روز را در ستون افقی و ايام هفته را در ستون عمودی يادداشت كرده و براى هر ساعتى در هر روز از ايام هفته كار و برنامه مناسب را در آن يادداشت نماييد.

ساعاتی را که در طول روز باید به مطالعه اختصاص دهید مشخص کنید و حتی اگر می توانید مشخص کنید که در هر ساعت چه کتابی را مطالعه می کنید.

چه ساعتى از خواب بيدار شويد؟ شبها چه ساعتی بخوابید؟ همچنین اگر اهل خواب روزانه هستید ساعت آن را در برنامه معلوم كنيد.

زماني را به کارهای دینی مانند نماز و مطالعه و يا گوش دادن و پرسيدن معارف و احکام دین اختصاص دهید.

سعی کنید حتما برنامه را طوری بنویسید که هنگام نماز به راحتی به نماز اول وقت برسید که این خود تضمینی برای صحت و موفقیت برنامه است.

زمان خاصی را در هر روز برای ورزش قرار دهید. اگر تفريح خاصي داريد كه خستگي را از شما مي گيرد و روحيه شما را شاد مي كند مي توانيد زماني را براي آن در نظر بگيريد.

زمان رسیدگی به امور زندگی شخصي و خانوادگی مانند خرید، مهمانی، مسافرت و ... را نیز در برنامه مشخص کنید.

به هر حال نباید اگر یک برنامه درسی تنظیم می کنید به این صورت عمل کنید که تمام وقت ها را به مطالعه اختصاص دهید و از کارهای دیگر باز بمانید.

آسيب شناسی برنامه ریزی:

آگاهی از خطرات احتمالی که برنامه را تهدید می کند سبب می گردد که شما به راحتی با آنها مقابله کنید و یا حتی از بروز آنها جلوگیری کنید بنابراین دانستن آنها نه تنها مفید بلکه ضروری است. در ادامه به چند آسیب از آفاتی که ممکن است تأثیر برنامه‏ريزى را کم کند و برنامه را با شکست مواجه کند اشاره می کنیم:

1. فقدان تلاش و پشتكار در دستيابى به هدف.

2. نا امیدی: شايد در ابتداى فعاليت به همه موارد مورد نظر دست نيافته و دلسرد شويد. در این حالت بهترین راه بررسی دوباره برنامه و میزان تلاشتان، برای پیدا کردن مشکل و راه حل آن است.

3. عدم سازگاری با برنامه: منظور از اولويت بندي در اصول برنامه ريزي اين است كه انسان بخاطر محدود بودن منابع و كمي وقت نمي تواند به تمام آنچه كه مي خواهد برسد. بي ترديد عمل به برنامه، مستلزم چشم‏پوشى از برخى فرصت‏هاى فراغت، سرگرمى‏ها و تفريحات خارج از برنامه مى‏باشد، در اين صورت بايد خود را سازگار با برنامه ‏نماييد تا بتوانيد به نتيجه مطلوبى دست يابيد.

4. کند پیش رفتن برنامه: ممكن است در ابتدا، برنامه‏ريزى با كندى مواجه شود ولى در جريان عمل به برنامه به آن عادت مى‏كنيد و به مرور زمان جزء شخصيتتان مى‏شود.

4. عدم انعطاف پذیری: لازمه برنامه‏ريزى موفق، انعطاف‏پذيرى در برنامه و انعطاف پذيري در عمل به برنامه است. تا آنجا كه مي توانيد سعي كنيد طبق برنامه پيش برويد اما توقع نداشته باشيد كه حتي ثانيه ها را هم طبق برنامه عمل كنيد، چون در اين صورت با وجود كوچكترين مانعي احساس شكست خواهيد كرد.

5. نداشتن نگاه واقع بینانه: نداشتن نگاه واقع‏بينانه به توانمندي ها و محدوديت ها و به كاستى‏ها و ضعف‏هاى موجود در فرد سبب می شود كه برنامه به گونه اي غير واقعي طراحي گردد و چنين برنامه اي در عمل با شكست مواجه خواهد شد. به عنوان مثال اگر فردي توانايي روزي ده ساعت مطالعه را ندارد و بدون در نظر گرفتن اين موضوع برنامه اي طراحي كرده است به احتمال زياد شكست خواهد خورد.

نکته پایانی: اگر پس از برنامه ریزی در اجرای برنامه ها به طور کامل موفق نشدید، نا اميد نشويد و مطمئن باشيد كه به لطف الهي، و بازنگري و آسيب شناسي برنامه، به زودي موفق خواهيد شد. و اگر با توكل بر خداوند در انجام آنها موفق شدید،به خودتان پاداش بدهيد،به خود تبريك بگويد و شكر گزاري نموده،توفيق بيشتر را از خداوند متعال مسألت داريد.

براي مطالعه بیشتر:

برنامه درسي و پرورش تفكر ، حسن ملكي

اسلام و سن ازدواج