خوشبختانه پیشرفت تکنیک های دندانپزشکی و تولید دارو ها و ابزار های جدید در ۳۰ سال گذشته این امکان را فراهم آورده است که به اغلب چنین بیمارانی اطمینان دهیم که ویزیت دندانپزشکی بسیار آسوده تر از روزگار کودکی آنهاست.

مطالعات پژوهشگران امریکایی نشان می دهد کشمش از تکثیر باکتری های موجود در دهان که موجب پوسیدگی دندان ها و التهاب لثه می شوند، پیشگیری می کند.

اکثر ما وقتی تبلیغات تلویزیونی و مجلات را در مورد روش‌های سفید کردن دندان‌ها می‌بینیم به فکر می‌افتیم که در این زمینه اقدامی کنیم و در نتیجه لبخندی زیبا داشته باشیم اما گاهی نگران اثرات سوء استفاده از این روش‌ها هستیم.

لبخند شما هم باید مثل شخصیتتان زیبا باشد .

جرم دندان تجمع محکم و سخت شده پلاک های دندانی است که به دندان ها چسبیده اند و با مسواک زدن نیز از بین نمی روند. اگر به طور منظم از مسواک و نخ دندان استفاده نکنیم، بر روی دندان ها توده ای سخت از پلاک های دندانی به رنگ سفید، زرد و یا قهوه ای ایجاد می شود. پشت دندان های جلوی فک پایین شایع ترین محل ایجاد جرم است.

این پلاک ها نه تنها موجب پوسیدگی دندان می شوند، بلکه فعالیت میکروب های موجود در آنها باعث آسیب به لثه و ایجاد التهاب در این بافت نیز خواهد شد. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان موجب می شود به تدریج بر ضخامت جرم ها افزوده شود.

این بوی ناخوشایند حفرۀ دهان ممکن است دلایل متفاوتی داشته باشد، ممکن است دائمی و یا موقت باشد، مثلاً فقط صبح ها بعد از بیدار شدن از خواب، در دوره های قاعدگی، در موارد درمان های هورمونی، بعد از دنبال کردن رژیم لاغری و یا… ایجاد شود. برخی خوراکی ها (مانند سیر، پیاز، ادویه ها)، استعمال دخانیات و نوشیدن الکل نیز می‌توانند از عوامل تولید کنندۀ بوی بد دهان باشند.

دیگر دلایل بوی بد دهان چیست؟
عدم رعایت بهداشت دهان و دندان: درست مسواک نزدن، باعث می‌شود که خرده های مواد غذایی بین دندان ها بماند و پلاک باکتریایی جمع شود، این شرایط باعث تولید بوی ناخوشایندی خواهد شد.
بیماری های دهان و دندان: بیماری های لثه یا پاردونتیت، پوسیدگی ها، آبسه و تمام عفونت های دیگر نیز از عوامل ایجاد بوی بد دهان هستند.
پروتزهای دندانی یا بی دقتی در مراقبت از آنها نیز ممکن است از علل ایجاد بوی بد دهان باشند.
قارچ های دهانی، هم می‌توانند این وضعیت ناخوشایند را ایجاد کنند.
خشکی دهان هم ممکن است دهان را بدبو کند زیرا میزان آب تولید شده توسط بزاق ناکافی است.
و در نهایت، زبان هم می‌تواند در ایجاد بوی بد دهان سهیم باشد. وسط زبان سطح نامنظمی است که روی آن از نوع خاصی از پوشش زبانی ساخته شده است، و این پوشش شرایط بسیار مناسبی را برای تکثیر باکتری ها فراهم می‌سازد.

راه حل ها
ابتدا دلیل ایجاد بوی بد (قارچ ها، خشکی و…) را تشخیص دهید، سپس با اطمینان به سراغ درمان آن بروید.
با دندانپزشک تان مشورت کنید تا با اعمال مراقبت های مناسب، جرم گیری دندان ها، و یا رفع پوسیدگی ها، مشکل تان را حل کند.
بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید.

 
اقدامات مناسب
بعد از هر وعدۀ غذایی، دندان های تان را مسواک بزنید، هر بار مسواک زدن باید ۳ دقیقه طول بکشد، از دندانپزشک تان بخواهید که روش درست مسواک زدن را به شما آموزش دهد.
به طور مرتب بین دندان های تان را با استفاده از نخ دندان، پاک کنید.
وسط زبان تان را به کمک یک زبان شویه یا مسواک تمیز کنید.
از فرآورده های مناسب استفاده کنید، فرآورده هایی مانند: نخ دندان، قرص خوشبو کننده، و مایع دهان شویه.
اگر دندان مصنوعی دارد، حداقل یک بار در روز آن را بشویید.
از خوردن خوراکی هایی که بوی بد ایجاد می‌کنند، خودداری کنید، خوراکی هایی مانند: ادویه جات، پیاز، سیر، کلم، مارچوبه، قهوه، الکل و…
به طور منظم آب بنوشید، نوشیدن آب قبل از خواب نیز بسیار مفید است.
دائماً آدامس حاوی فلور و بدون قند بجوید تا غدد بزاقی تان برای ترشح بزاق تحریک شوند.

۱- دندان قروچه

ساییدن دندان ها به هم یا دندان قروچه در اثر فشار عصبی و مشکل بد خوابیدن ایجاد می شود. کنترل دندان قروچه بسیار سخت است.

خودداری از جویدن غذاهای سفت در طول روز، درد دندان و آسیب ناشی از دندان قروچه را کم می کند.

در شب از محافظ دهان (مخصوص دندان قروچه) استفاده کنید تا در حین خوابیدن از آسیب دندان در اثر دندان قروچه جلوگیری کنید.

۲- جویدن یخ

یخ ماده ای بدون قند است و ممکن است فکر کنید برای دندان ضرری ندارد. اما جویدن یخ می تواند باعث شکستن و یا از بین رفتن قسمتی از مینای دندان گردد.

اگر یخ را سفت بجوید، باعث تحریک بافت نرم داخل دندان و بروز حساسیت و درد دندان می شود.خوردن غذاهای داغ و یا غذاهای سرد ممکن است درد دندان را شدت بخشند.

بهتر است به جای جویدن یخ، آدامس بدون قند بجوید.

 ۳- جویدن مداد

آیا موقع تمرکز روی یک مسئله، مداد خود را می جوید؟

اثر جویدن مداد همانند جویدن یخ می باشد و باعث شکستن و یا خرد شدن دندان ها می شود.

هنگامی که می خواهید چیزی را بجوید، آدامس های بدون قند را انتخاب کنید.

آدامس های بدون قند باعث ترشح زیاد بزاق می شوند و از بوی بد دهان و پوسیدگی دندان ها جلوگیری می کنند.

۴- مکیدن انگشت

معمولا کودکان بعد از پدیدار شدن دندان های دائمی خود، انگشتان خود را می مکند.

این انگشت مکیدن در سن ۵ تا ۶سالگی ظاهر می شود و باعث تغییرات دائمی در ساختار دندان و لثه می گردد.

مکیدن انگشت شست می تواند باعث لق شدن و انحراف دندان های کودک از جای خود گردد. این انحراف دندان ها می تواند مشکلات تنفسی و جویدنی را برای کودک بوجود آورد.

۵- مکیدن لیمو ترش

افرادی که لیموترش را می مکند، خود را در خطر مشکلات دهانی و دندانی قرار می دهند.

لیمو دارای مقدار زیادی اسید می باشد.

این اسید، باعث تضعیف شدن مینای دندان و زبری سطح دندان ها می شود.

۶- جویدن ناخن

جویدن ناخن نه تنها ظاهر دست را زشت می کند، بلکه به دندان ها نیز آسیب می رساند و باعث مشکلات دهانی می گردد.

جویدن ناخن باعث بیرون آمدن دندان از محل خود، شکستن دندان و تخریب مینای دندان می گردد.

۷- با شیشه شیر خوابیدن

اگر موقع خواب، به کودک خود یک شیشه آب میوه، شیر و یا شیرخشک بدهید و در حین خوردن آن بخوابد، باعث خواهید شد که دندان های جدید پوسیده شوند.

پس، بهتر است قبل از خوابیدن کودک، شیشه شیر را از او بگیرید و او را به این کار عادت دهید.

 ۸- سوراخ کردن (پیرسینگ) زبان

در برخی کشورها، سوراخ کردن زبان و آویزان کردن زیورآلات فلزی از آن (پیرسینگ) مرسوم است.

اگر به طور ناخودآگاه این قطعه فلزی را گاز بگیرید، دندانتان می شکند.

هنگامی که فلز با لثه برخورد می کند، باعث آسیب لثه و لق شدن دندان ها می گردد.

همچنین دهان ما پر از باکتری است، بنابراین سوراخ کردن زبان، خطر عفونت و زخم زبان را زیاد می کند.

بهتر است قبل از این کار، با یک دندان‌پزشک مشورت کنید.

۹- سخت مسواک زدن

مسواک زدن بخشی از بهداشت دهان و دندان است، اما نباید سفت و محکم مسواک بزنید.

این نوع مسواک زدن باعث از بین رفتن مینای دندان، تحریک لثه ها، حساس شدن دندان ها نسبت به سرما و گرما و حتی ایجاد سوراخ هایی در دندان می شود.

یک دندانپزشک گفت: این باور که پس از رویش دندان عقل باید آن را کشید، درست نیست. دکتر لادن اسلامیان افزود: دندان عقل تنها زمانی باید کشیده شود که به صورت کج دربیاید و در فک جای مناسبی نداشته باشد.

وی افزود: در مواردی که زاویه رویش دندان عقل نامناسب باشد و به ردیف دندان‌ها صدمه بزند نیز باید کشیده شود. این متخصص ارتودنسی با بیان اینکه وجود دندان عقل در دهان لازم است، افزود: این باور نادرست به این دلیل به وجود آمده که دندان‌های عقل در انتهای هر قوس دندانی قرار دارند و دسترسی به آنها برای تمیز کردن و شست‌وشو مشکل است و احتمال اینکه زودتر دچار پوسیدگی شود، زیاد است.

همچنین پس از پوسیدگی هنگام کشیدن با درد همراه است. اسلامیان با تاکید بر اینکه زمانی که این دندان‌ها در جویدن نقش داشته باشند باید آنها را نگه داشت، افزود: بسیاری از افراد با کشیدن دندان‌های عقل تعداد بیشتری از دندان‌های خود را از دست می‌دهند.

 به گفته وی، سن رویش دندان‌های عقل در مناطق مختلف متفاوت است و در مناطق گرمسیر مثل جنوب ایران سن رویش این دندان‌ها پایین می‌آید و به ۱۵ تا ۱۶ سالگی می‌رسد اما در مناطق سردسیر مانند آذربایجان و کردستان ممکن است تا ۲۳‌سالگی رویش این دندان‌ها به تعویق بیفتد. این متخصص ارتودنسی ادامه داد: همچنین برای تعیین سن رویش دندان‌های عقل باید در نظر گرفته شود که دندان چقدر جا دارد و مسیر رویش و زاویه قرار گرفتن آن در فک چگونه است. اسلامیان با بیان اینکه اگر بهداشت این دندان‌ها به خوبی رعایت شود تا مدت‌ها برای فرد باقی خواهد ماند، افزود: کشیدن دندان عقل پوسیده همیشه مشکل نیست و در بعضی از مواقع کشیدن آن بسیار ساده است.

وی درباره نهفته ماندن دندان‌های عقل در بعضی از موارد، اظهار کرد: اگر دندان برای رویش جای کافی نداشته باشد، ممکن است به صورت نهفته باقی مانده و یا به صورت کامل درنیاید. به گفته این متخصص ارتودنسی، هنگام شکستگی فک اگر دندان عقل در مسیر شکستگی قرار نگیرد و به عصب فک پایین نزدیک باشد و همچنین موقع خارج کردن به دندان‌های مجاور صدمه بزند، نباید کشیده شود اما اگر دندان عقل در زاویه شکستگی قرار گیرد و برای فک شخص مشکل ایجاد کند و به دلیل وجود دندان، فک جوش نخورد به نفع بیمار است که کشیده شود.

اما متاسفانه در مورد این کار هم مانند هر عادت دیگری ممکن است دچار روزمرگی و در نتیجه اشتباهاتی شویم که نتیجه‌اش پوسیدگی دندان‌ها و بیماری‌های لثه است. در این مطلب به ۸ خطای مسواک زدن اشاره کرده ایم.

۱-عجله می کنید.

به عقیده کارشناسان، یکی از خطاهای شایع مسواک زدن، زمان کوتاهی است که برای این کار اختصاص داده می شود. برای اینکه به خوبی دندان هایتان را مسواک بزنید، باید حدود ۲ دقیقه وقت برای این کار صرف کنید.

زمانی که با عجله مسواک می زنید، نمی توانید جرم های دندان را از بین ببرید. نتایج یک پژوهش انگلیسی نشان می دهد دو سوم افرادی که از بیماری مربوط به لثه رنج می برند افرادی هستند که با وجود توصیه های دندان پزشک شان باز از اختصاص دادن دو دقیقه به مسواک زدن کوتاهی کرده اند.

زمانی که مسواک را به دست می گیرید به ساعت خود نگاه کنید و دو دقیقه از وقت با ارزش تان را به این کار مهم اختصاص دهید. دندانپزشکان توصیه می‌کنند دهان را به ۴ قسمت تقسیم کرده و هر قسمت را در طی ۳۰ ثانیه مسواک بزنید.

همچنین دندانپزشک‌ها توصیه می‌کنند که حداقل دو بار در روز دندان‌های خود را مسواک بزنید. هر چه فاصله زمانی میان دفعات مسواک زدن، طولانی‌تر باشد، احتمال بروز مشکلات دهان و دندان افزایش می‌یابد.
۲-دقت نمی کنید.

خطای دیگری که زیاد مرتکب می شوید این است که حین مسواک زدن، برخی از مناطق دهان را فراموش می کنید.

اغلب مردم فراموش می‌کنند که سطح داخلی دندان‌های خود را مسواک بزنند. متخصصان بر این باورند که بیشتر مردم مسواک زدن قسمت داخلی دندان‌های جلو را بیشتر فراموش می‌کنند.
باید با دقت جلو، عقب و روی دندان ها و همچنین لثه ها، زبان و کام را تمیز کرد

مطمئن شوید که سطح بیرونی و داخلی دندان‌ها و قسمتی که با آن غذا را می‌جوید به درستی و کامل مسواک زده‌اید. همچنین کشیدن مسواک روی سطح زبان خود را فراموش نکنید.

اغلب بخش هایی از دهان که مسواک به راحتی به آنجا نمی رسد، مثل دندان های عقب رها می شوند. باید توجه داشته باشید که با حوصله و دقت مسواک بزنید. برخی افراد در مسواک زدن تمام دندان ها، تنبلی به خرج می دهند.

دندانپزشکان دریافته‌اند اغلب افراد بارها و بارها از یک قسمت دهان خود شروع به مسواک زدن می‌کنند. در حالی که بهتر است این کار را از نقاط مختلفی شروع کنیم تا در قسمتی خاص از مسواک زدن خسته نشویم. چون ممکن است وقتی که به چهارمین قسمت دندان‌ها می‌رسیم از این کار خسته شده باشیم و آن بخش کمتر از بقیه دندان‌ها تمیز شود.
۳-مسواک را بیش از حد روی دندان ها فشار می دهید.

آیا از آن دسته افرادی هستید که تصور می کنند هر چه بیشتر مسواک را فشار دهند دندان ها بهتر تمیز می شوند؟ باید بگوییم متاسفانه اشتباه می کنید. به کار بردن انرژی زیاد در حین مسواک زدن از آن دسته خطاهای رایجی است که تمام مراجعین به دندان پزشکان مرتکب می شوند. فشار دادن مسواک روی دندان ها باعث می شود بافت لثه ها از دندان ها فاصله بگیرد و از بین برود. حتی امکان دارد به حساسیت دندانی یا افتادگی دندان دچار شوید.

خلاصه اینکه با دندان هایتان مهربان باشید. دندان پزشکان توصیه می کنند از مسواک های نرم استفاده کنید، زیرا این‌گونه مسواک ها به دندان آسیب نمی رسانند و راحت تر روی دندان ها می لغزند. البته برس مسواک باید به اندازه کافی محکم باشد تا بتواند پلاک‌های دندانی را از بین ببرد، ولی نه تا حدی که هنگام مسواک زدن به دندان‌ها و لثه‌ها آسیب وارد کند.
۴-حرکات‌تان اشتباه است.

اگر مسواک زدن از رشته های المپیک بود به نظرتان چه امتیازی از هیات داوران دریافت می کردید؟ اگر مسواک را به صورت افقی از عقب به جلو و بر عکس روی دندان هایتان می کشید امتیاز بالایی نسیب تان نمی شد. مسواک را با حرکات دورانی کوتاه و ملایم روی دندان هایتان حرکت دهید. نزدیک لثه ها یک زاویه ی ۴۵ درجه به مسواک بدهید و از بالا به پایین مسواک بزنید.
۵-در استفاده از خمیر دندان زیاده روی می کنید.

زیاده روی در مصرف خمیر دندان، فی نفسه آسیبی به دندان ها نمی زند، اما امکان دارد به خاطر اینکه دوست ندارید دهانتان پر از کف باشد زمان مسواک زدن را کوتاه کنید.

برای کودکان لایه ی نازکی از خمیر دندان کافیست و برای بزرگسالان اندازه ی یک نخود یا تیله، بس است و بهتر است زیاده روی نکنید.
۶-مسواک خود را خوب نمی شویید.

باکتری‌ها می‌توانند به راحتی در مسواکی که خوب شسته نشده رشد کنند و دفعه بعد که مسواک می‌زنید، ممکن است این باکتری‌ها را به دهان و دندان خود وارد کنید.

در ضمن شستشوی کامل مسواک پس از هر بار مسواک زدن، باعث می‌شود که‌ باقیمانده‌های خمیردندان نیز از روی آن پاک شود.
۷-مسواک را در جایی قرار می دهید که خشک نمی شود.

اگر مسواک شما همیشه مرطوب بماند، می‌تواند مکانی مناسب برای رشد باکتری‌ها باشد. همچنین اگر برس مسواک همواره خیس بماند، موهای سر مسواک به سرعت تغییر شکل می‌دهند.

پس بعد از شستن مسواک، آن را در هوای آزاد قرار دهید تا کاملا خشک شود و بعد در جامسواکی دربسته قرار دهید.
۸-مسواک خود را به موقع عوض نمی کنید.

انجمن دندانپزشکی آمریکا پیشنهاد می‌کند هر ۳ یا ۴ ماه یک بار مسواک خود را عوض کنید (در صورتی که هر روز از آن استفاده کنید). در ضمن اگر موهای سر مسواک زودتر از این مدت ساییده شوند، باید همان موقع این تعویض صورت گیرد. پس باید به ظاهر مسواک هم دقت کنید و اگر موهای سر آن انعطاف‌پذیری خود را از دست داده یا از هم جدا شده‌اند، مسواک جدیدی تهیه کنید.

اگر شما هم جزو افرادی هستید که به طور معمول صبح ها با سردرد یا دندان درد یا درد فک بیدار می شوید، احتمال دارد در طول شب مشغول دندان قروچه بوده اید و خودتان بی خبر مانده اید. یک راهکار درمانی مهم، کم کردن اضطراب و استرس قبل از خواب است…

در مورد دندان قروچه دو نظریه وجود دارد؛ یکی اینکه می تواند در طولانی مدت به دندان ها آسیب برساند و دوم اینکه می تواند زندگی را به جهنم تبدیل کند. البته نه فقط برای فردی که دندان قروچه دارد بلکه مشکل اصلی متوجه کسی است که می خواهد در کنار چنین شخصی بخوابد.

محققان علم پزشکی معتقدند، حدود ۲۰ درصد افراد، حین خواب، دندان ها را روی هم فشار می دهند یا آنها را روی هم می سایند. یکی از دلایلی که باعث شده این معضل علاقه مندان زیادی را در میان جوامع پزشکی پیدا کند، این است که هنوز درمانی برای آن پیدا نشده و کسی هم علت دقیق آن را درنیافته است. البته در مورد علت های آن نظریه های مختلف و زیادی وجود دارد. عده ای معتقدند که این مساله ارثی است. هرچند هنوز ژنی در رابطه با آن پیدا نشده است.

از آنجا که دندان قروچه معمولا حین خواب رخ می دهد، بسیاری از افراد در مورد آن آگاهی ندارند. فقط ممکن است بعضی صبح ها از درد فکین یا دندان ها شکایت داشته باشند. دندان قروچه ای که هنگام خواب رخ می دهد معمولا به صورت فشاردادن دندان ها روی هم یا ساییدن آنها به هم است اما گاهی دندان قروچه در طول روز و هنگام بیداری رخ می دهد که معمولا واکنشی به یک تحریک خاص است مثلا موقع حرص خوردن. در این نوع دندان قروچه معمولا فرد دندان ها را روی هم فشار می دهد اما ساییدن آنها کمتر دیده می شود. در هر حال اگر شما هم جزو افرادی هستید که به طور معمول صبح ها با سردرد یا درد فک ها بیدار می شوید، احتمال دارد که در طول شب دندان قروچه داشته باشید. این مشکل در حدود ۲۰ ۱۰ درصد افراد دیده می شود و در بسیاری موارد هیچ گونه علامتی ندارد و فرد متوجه آن نمی شود و همسر وی آن را کشف می کند اما در بعضی موارد، وضعیت شدیدتر می شود و زندگی را برای فرد دشوار خواهد کرد.

● علایم دندان قروچه

همان طور که گفته شد، دندان قروچه معمولا علامت مشخصی ندارد اما ممکن است فشار دندان ها به همدیگر به حدی باشد که بر سطح دندان ها اثر بگذارد و مینای دندان را از بین ببرد. از بین بردن مینای دندان، باعث افزایش حساسیت دندان ها، ترک خوردن دندان ها و حتی شکستگی آنها می شود. در دندان های عقبی هم گاهی باعث از بین رفتن برجستگی های روی سطح دندان ها می شود. البته در بعضی مواقع علایم دیگری هم دیده شوند مثلا سردرد، دندان درد، لق شدن دندان ها، تحلیل لثه، درد گردن، بی خوابی، زخم یا درد در قسمت گونه، گوش درد، صدا هنگام باز و بسته کردن فک، حساسیت شدید دندان ها و دندانه دارشدن زبان به خصوص در قسمت های کنار هم گاهی به چشم می خورند.

● انواع دندان قروچه

در کل دو نوع دندان قروچه وجود دارد:

▪ نوع اولیه: زمانی که علت مشخص پزشکی برای بروز آن وجود ندارد.

▪ نوع ثانویه: زمانی که دندان قروچه با اختلالاتی مانند اختلالات روانی (اضطراب و افسردگی)، مصرف داروها (مانند داروهای ضدافسردگی) یا بعضی بیماری ها (مانند پارکینسون) یا آپنه تنفسی (اختلال در تنفس هنگام خواب) همراه است. در نوع ثانویه معمولا با درمان اختلال زمینه ای مشکل دندان قروچه هم حل می شود. البته در بعضی موارد، دندان قروچه به یک عادت تبدیل می شود و در این حالت با درمان و رفع مشکل زمینه ای باز هم این عادت از بین نخواهد رفت.

● علت ها و عوامل مداخله گر

با وجودی که علت دقیق دندان قروچه هنوز مشخص نشده اما عوامل زیادی در رابطه با آن پیدا شده است:

▪ اختلالات خواب مانند آپنه تنفسی: قوی ترین ارتباطی که در رابطه با علت دندان قروچه پیدا شده، آپنه تنفسی حین خواب (OSA) است. این افراد در خواب، تنفس سختی دارند و خواب آنها معمولا با خروپف شدید، حرف زدن درخواب و قروچه دندان ها همراه است.

▪ اضطراب و استرس زیاد: در اغلب موارد از استرس شدید به عنوان عامل بروز دندان قروچه نام می برند که البته گاهی همراه با علت های دیگر است. مشخص شده افرادی که ناخن می جوند و عصبی هستند، بیشتر از دیگران در معرض بروز دندان قروچه هستند.

▪ علل دیگر: مصرف نوشابه های حاوی کافئین مانند کولاها، قهوه و شکلات، مصرف الکل زیاد، مصرف مواد مخدر یا روان گردان، سیگارکشیدن، بعضی بیماری ها مانند پارکینسون، وجود کرمک (در بچه ها).

● دندان قروچه در کودکان

دندان قروچه در سنین ۴۰ ۲۰ سال بیشتر دیده می شود اما این مشکل فقط مختص بزرگسالان نیست. مشخص شده حدود ۲۰ ۱۵ درصد کودکان هم دندان قروچه دارند. البته این تخمین ها کاملا حدودی هستند چون در بسیاری موارد توسط والدین کشف نمی شوند. دندان قروچه در کودکان معمولا در دو دوره زمانی بیشتر دیده می شود؛ در زمان رویش دندان های شیری و زمان رویش دندان های دایمی. اغلب کودکان بعد از این دو دوره عادت دندان قروچه را از دست می دهند. در کودکان نیز همانند بزرگسالان، دندان قروچه بیشتر در موقع خواب دیده می شود و علت اصلی آن هم هنوز مشخص نیست اما در کودکان عواملی مانند تنفس دهانی، بزرگی لوزه، ابتلا به برخی بیماری ها، کمبود موادغذایی، آلرژی، کرمک، اختلالات غدد و عوامل روانی مانند اضطراب را دخیل می دانند. در یک تحقیق جالب مشخص شد که دندان قروچه در کودکان با افسردگی مادران آنها در دوره بارداری مرتبط است. یکی از مشخص ترین ارتباط ها، میان دندان قروچه و انسداد راه های هوایی فوقانی پیدا شده است. در کودکانی که لوزه های بزرگ دارند این لوزه ها با مسدودکردن راه های هوایی باعث اختلالات خواب و تنفس دهانی و بروز دندان قروچه می شود. در مطالعه ای که به تازگی انجام شده، شیوع دندان قروچه را قبل و بعد از درآوردن لوزه سوم در میان کودکان مقایسه کردند و مشخص شد که دندان قروچه به طور مشخص بعد از عمل لوزه کاهش می یابد.

● درمان

اگر دندان قروچه زود تشخیص داده شود، می توان با یافتن علت اولیه و رفع آن، این مساله را نیز درمان کرد اما اگر دیر شده باشد، دندان قروچه به صورت یک عادت درخواهد آمد و حالا باید آن را با روش های اصلاح عادتی، درمان کرد، اما در اینجا به چند روش درمانی اشاره می کنیم:

▪ محافظ (گارد) دهانی: گارد دهانی، وسیله ای پلاستیکی است و توسط دندان پزشک ساخته می شود. این وسیله پلاستیکی روی دندان ها قرار می گیرد و از آنها در مقابل سایش محافظت می کند. بیشتر موارد دندان قروچه توسط همین محافظ ها رفع می شوند. البته آنها وضعیت را درمان نمی کنند بلکه فقط از صدمه به دندان ها و مفصل گیجگاهی – فکی جلوگیری می کنند. این گاردها را باید هنگام خواب شب در دهان قرار داد تا دندان ها حفظ شوند.

▪ بیوفیدبک: این دستگاه که در سال ۲۰۰۱ میلادی ساخته شد وسیله ای باتری دار است که روی سر قرار می گیرد و با حس کردن انقباض عضلات صورت هنگام دندان قروچه صدایی ایجاد می کند. این صدا از درجه های کمتر شروع می شود و به تدریج افزایش می یابد تا زمانی که دندان قروچه از بین برود. قصد آن این است که فرد بدون اینکه از خواب بیدار شود، دندان قروچه خود را متوقف کند. تحقیقات نشان داده، حدود ۸۰ درصد افراد بعد از چندبار استفاده از آن تا حدود زیادی کاهش دندان قروچه داشته اند.

▪ تحریک حس چشایی: در این روش، بسته های ریزی را پر از ماده بی ضرر اما تلخ می کنند و آن را توسط وسیله ای شبیه دستگاه های ارتودنسی در میان دندان های عقب قرار می دهند. اگر فرد بخواهد در طول شب دندان هایش را به هم نزدیک کند، این بسته پاره و فرد هوشیار می شود. سازندگان آن معتقدند استفاده از آن کمتر از وسایل صدادار است و با خواب افراد تداخل می کند.

▪ بوتاکس: سم بوتولونیم یا بوتاکس در اصل برای درمان لوچی (چپ چشمی) به کار می رفت اما طی آزمایش ها، آثار آن در مورد چروک های اطراف چشم مشخص شد که اکنون هم استفاده های زیبایی زیادی دارد. دندان قروچه اختلالی است که با انقباض غیرارادی عضله همراه است. در درمان آن، نوع رقیقی از سم بوتولونیم برای فلج موقتی عضلات به کار می رود و بوتاکس عضله را به قدری ضعیف می کند که اثرات دندان قروچه را کاهش می دهد اما به حدی نیست که مانع استفاده درست از عضله شود. در درمان معمولا ۶ ۵ تزریق در عضله انجام می شود و روز بعد آثار آن ظاهر خواهند شد. این تزریق ها معمولا سالی یکبار تکرار می شوند و مقدار بوتاکس تزریق شده با توجه به قدرت عضلات افراد، متفاوت است.

▪ مکمل های غذایی: نظریه های متعددی است که مصرف بعضی مکمل ها را برای رفع دندان قروچه توصیه می کنند از جمله منیزیم و کلسیم.

▪ بازسازی صدمه ها: دندان های صدمه دیده را می توان با روکش بازسازی کرد. البته برای محافظت از این روکش ها بهتر است یک گارد (محافظ) را در طول خواب روی دندان ها قرار داد.

▪ کنترل و درمان اضطراب: همان طور که ذکر شد یکی از علت های مهم در بروز دندان قروچه اضطراب است بنابراین یک راهکار درمانی مهم، کم کردن استرس و اضطراب قبل از خواب است. انجام بعضی کارها مانند گوش دادن به موسیقی ملایم یا دوش آب گرم یا قراردادن یک حوله گرم روی گونه در جلوی گوش برای آرام کردن عضلات فک، موثر هستند. در مورد کودکان نیز می توان با ماساژ، خواندن قصه یا موسیقی ملایم آنها را آرام کرد. به علاوه باید مطمئن شوید که در رژیم غذایی کودک، آب کافی وجود داشته باشد چون کم آبی بدن هم می تواند با دندان قروچه در ارتباط باشد.

▪ راه های کمکی دیگر: گاهی شل کننده های عضلانی که توسط پزشک تجویز می شوند می توانند موثر باشند. به علاوه بعضی تغییرات در رژیم غذایی و نحوه زندگی لازم است. مثلا از خوردن و نوشیدن غذاهای حاوی کافئین و مصرف الکل و سیگار تا حد امکان خودداری شود. راهکار دیگر این است که مداد یا خودکار را در دهانتان نگذارید و آن را فشار ندهید. حتی جویدن آدامس را هم کنار بگذارید چون همه این کارها به عضلات فک اجازه می دهند که به فشاردادن عادت کنند. به علاوه سعی کنید به خود آموزش دهید حتی در طول روز هم دندان ها را روی هم فشار ندهید. در طول روز سعی کنید زبان را میان دندان هایتان بگذارید. این تمرین به عضلات فک اجازه می دهد که در وضعیت آرام قرار بگیرند.