توبه حقیقی یعنی انصراف جدی و بازگشت واقعی از گناه به سوی صلاح و ارشاد و بدیهی است که اگر انصراف، جدی و واقعی باشد و معلول مشاهده کیفر نقد و حاضر نباشد البته خداوند متعال به رحمت واسعه خود آن را می پذیرد. توبه در دو موقف و دو موطن پذیرفته نمی شود: یکی در همین دنیا آنگاه که کیفر رسیده باشد، و در حقیقت حالتی که انسان در این وقت به خود می گیرد صورت توبه دارد ولی حقیقت توبه ندارد.

در سوره مبارکه مؤمن آیه 84 و 85 درباره بعضی از اقوام گذشته که دچار عقوبت الهی شدند می فرماید: «فلما راوا بأسنا قالوا آمنا بالله وحده و کفرنا بما کنا به مشرکین * فلم یک ینفعهم ایمانهم لما راوا بأسنا سنت الله التی قد خلت فی عباده و خسر هنالک الکافرون؛ همینکه عقوبت سخت ما را دیدند اظهار داشتند که به خدای یگانه ایمان آورده ایم و تمام آن چیزهایی را که شریک خداوند ساخته بودیم به دور ریختیم. ولی اینچنین توبه و ایمانی که بعد از مشاهده عقوبت سخت پیدا شود هرگز به حال آنها سود نخواهد بخشید.

این سنتی است از خداوند که همیشه بوده است.

درباره فرعون نیز در قرآن کریم آمده است که فرعون دست از سر بنی اسرائیل بر نمی داشت. در زمانی هم که آنها به رهبری موسی از مصر خارج شدند باز آنها را تعقیب کرد تا آنوقت که در دریا آنها را تعقیب کرد و غرق شد.

در آن حال فریاد بر آورد: به خدای یگانه که قوم موسی به آن ایمان آورده اند من هم ایمان آوردم و تسلیم او هستم.

به او گفته شد: حالا و در این وقت؟! و حال آنکه تا لحظه ای پیش آدمی فسادگر بودی.

 توبه در دو موقف و دو موطن پذیرفته نمی شود: یکی در همین دنیا آنگاه که کیفر رسیده باشد، و در حقیقت حالتی که انسان در این وقت به خود می گیرد صورت توبه دارد ولی حقیقت توبه ندارد.
موقف دوم که توبه پذیرفته نمی شود جهان آخرت است. همینکه آدمی بدان جهان رفت دیگر توبه و پشیمانی سودی ندارد، نه تنها بدان جهت که در آنجا آدمی کیفر را حاضر و مشهود می بیند بلکه بدان جهت که در آنجا دیگر عمل و تغییر تصمیم و حرکت و تکامل معنا ندارد، هر کس در آنجا به هر حالت و با هر درجه و هر مقام که رفت برای همیشه در همان حالت باقی است و نمی تواند در خودش تصمیماتی و تغییراتی ایجاد کند. در آنجا هم توبه و انصراف واقعی پیدا نمی شود، نه اینکه انصراف واقعی پیدا می شود و مورد قبول واقع نمی گردد.

آدمی میوه درخت طبیعت است. میوه تا در درخت است از طریق همان درخت و از راه ریشه و رگهای همان درخت تغذی می کند، مواد زمین را به خود می گیرد، آب می خورد، از نور و هوا و حرارت استفاده می کند، ولی همینکه به علت رسیده شدن و گذشتن اجل و مدت معلوم و یا به علت کندن آن میوه رابطه اش با درخت قطع شد دیگر برای این میوه راه تکامل و ترقی و اصلاح و مبارزه با آفت و همه چیز بسته است، اگر کال و نارس از درخت جدا شده دیگر چاره پذیر نیست و اگر پژمردگی و افسردگی پیدا کرده دیگر از طریق آب دادن و نور و هوا به آن درخت نمی شود آن پژمردگی را اصلاح کرد.

انسان هم در جهان طبیعت همین حال را دارد، هر اصلاح و تکمیلی که بایست بکند تا وقتی است که روی درخت طبیعت است و جدا نشده و اما همینکه از این درخت با دست مرگ جدا شد دیگر راه اصلاح به روی او بسته است.

البته این نکته را هم باید در نظر داشت که هر چند آدمی در آن جهان دستش از اصلاح و تکمیل خود کوتاه است در عین حال گاهی به واسطه سببی از اسباب از این جهان رحمتهایی به او می رسد.

رسول خدا فرمود: همینکه آدمی می میرد دفتر عمل وی بسته می شود، ستونهای حسنات و همچنین ستونهای سیئات به کلی بسته می گردد مگر از ناحیه سه چیز: یکی اینکه آدمی یک مؤسسه خیر از او باقی گذاشته باشد که بندگان خدا بعد از او از آن مؤسسه منتفع گردند، مثل اینکه بیمارستان یا مدرسه یا مسجدی تأسیس کرده باشد، دیگر اینکه اثری علمی از خود به یادگار گذاشته باشد که بعدها طالبان علم و معرفت از آن اثر علمی بهره مند شوند، سوم اینکه فرزندانی صالح و درستکار و مؤمن باقی گذاشته باشد که بعد از مردن برای وی طلب مغفرت نمایند.

مساله اصلی در منابر علاوه بر تسلط واعظ به منابع دینی،شخصیت،بلاغت و فصاحت زبانی و گستره مکانی و زمانی او بود.تا قبل از شکل گیری انقلاب اطلاعات و ارتباطات این گونه منابر جایگاهی انحصاری با توجه به مرجعیت فرهنگی مساجد در تمدن اسلامی داشتند.

مساجد از نهادهای مهم فرهنگسازی در تمدن اسلامی بوده اند و مجالس خطابه ، وعظ و منبرها از مهم ترین ابزارهای انتقال ارزشها و مفاهیم مذهبی به حوزه فرهنگ بوده اند.از جمله ویژگیهای سنتی تبلیغ دینی حضور مستقیم و چهره به چهره مبلغان دینی در جوامع شهری و روستایی بوداما تبلیغ دینی با شکل گیری رسانه های جدید دچار تحولات بنیادینی شد.از ابتدای قرن بیستم که رسانه های جمعی مانند رادیو،تلویزیون و یا رسانه های مکتوب در جامعه گسترده شدند، سوالات و چشم اندازهای جدیدی از تبلیغ دینی به وجود آمد.اگر یک واعظ سخن و تبلیغ دینی خود را در یک مسجد برای یک بار با مخاطبانی محدود بیان می داشت اما رسانه های جدید امکان انتشار و پخش فرآورده های تبلیغی دینی را در مقیاس بسیار گسترده تری فراهم ساخته اند.

انقلاب اطلاعات و ارتباطات در دهه انتهایی قرن بیستم بر پیچیدگی کارکردهای رسانه ها افزود.اینترنت و رایانه به بخش جدی وجدایی ناپذیر زندگی انسان در قرن 21 تبدیل شد که فرد بسیاری از مفاهیم و فرآورده های فرهنگی موردنیاز خود را از طریق آن  تامین می کند.

اما با ورود و گسترش  رسانه های جدید که از فناوری اطلاعات وارتباطات بهره می گرفتند، اقتضاءها، امكانات و چالش های

 جدیدی  در نسبت بین دین و تبلیغ دینی درجهان اسلام ایجاد شده است. نخستین و یژگی رسانه های جدید ، گسست بین پیام و مكان ، و نیز پیام و شخصیت اخلاقی و رفتار فردی- اجتماعی مبلغ است. رسانه مدرن با شالوده شكنی تبلیغ سنتی ، رابطه پیام و مبلغ و مكان را درهم می گسلد و با توجه به ماهیت مكتوب وبصری و یا چند رسانه ای كه به پیام می دهد، قدرت انتخاب و آزادی عمل بیشتری به مصرف كنندگان پیام دینی می بخشد و البته  قدرت انتخاب را تقویت می كند. رسانه مدرن، همچنین با ایجاد فضای مجازی حضور فرد در دنیا های متفاوت را ممكن می كند و از این حیث فرد مصرف كننده پیام را در معرض دنیایی متكثر از پیام های متفاوت دینی و غیر دینی قرار می دهد و تبلیغ دینی را به بازار رقابتی تبدیل می نماید.

در عصر انقلاب اطلاعات و ارتباطات با نوعی روش جدید در عرصه تبلیغات دینی روبرو شده ایم.انقلاب اطلاعات و ارتباطات با عث شده است که به شکل گیری نهاد های مدرن تبلیغ دینی توجه زیادی انجام پذیرد.از سوی دیگر با توجه حذف  محدودیت زمان و مکان،مخاطبان در حجم بسیار گسترده تری می توانند مخاطب تبلیغ دینی قرار گیرند. شاید از این منظر در عصر انقلاب اطلاعات و ارتباطات با نوعی روش جدید در عرصه تبلیغات دینی روبرو شده ایم.انقلاب اطلاعات و ارتباطات باعث شده است که به شکل گیری نهاد های مدرن تبلیغ دینی توجه زیادی انجام پذیرد.

امروزه،نظریات وفرقه ها و مکاتب مختلف فقهی،کلامی و فلسفی  به صورت آنلاین در سطح بسیار گسترده ای در فضای مجازی وجود دارند  و سایتهای سنی، شیعه ،وهابی  و حتی نزدیک به  متصوفه  فعالیت کنند. گروههای سیاسی-مذهبی  گوناگونی نیز در قالب سایتهای متعلق به ایران،لبنان،فلسطین، افغانستان، پاكستان، كشمیر، مالزی، سنگاپور، سودان، مصر،امارات متحده عربی ،عربستان سعودی و ... به معرفی خود و اندیشه هایشان می پردازند.

با توجه به این مساله، امكان گفت وگو در سطح وسیعتر در فضای گفتمان اسلامی  پدید آمده است.گسترش سایتهای اسلامی نوعی مفهوم منبر الکترونیک را فراهم ساخته است  و مباحثات و گفتگوهای دینی شکل جدیدی به خود گرفته است.

گسترش سایتهای اسلامی نوعی مفهوم منبر الکترونیک را فراهم ساخته است  و مباحثات و گفتگوهای دینی شکل جدیدی به خود گرفته است.شاید اصلی ترین فلسفه وجودی پایگاه تبیان همین مساله باشد.پایگاه تبیان می کوشد با محور قرار دادن اسلام ناب محمدی که دارای جامعیت در تمامی ارکان زندگی بشری است و صرفا به ارتباط معنوی خلاصه نمی شود وزندگی اجتماعی وفردی انسان را توامان پوشش می دهد از منظر یک رسانه دینی،به نیازهای مختلف کاربران ومخاطبان خود پاسخ دهد و به نشر معارف،ارزشها و در کل گفتمان امام ومقام معظم رهبری اقدام نماید وبرای پاسخ دهی به الگوی زیست  یک مسلمان در جهان معاصر اهتمام ورزد.اگرچه تبیان دارای بخشهای مختلف محتوایی است اما با نگاه کل نگر به اسلام تمام این بخشها،جزیی از زندگی یک مسلمان در جهان معاصر می باشد که تبیان می کوشد-با قوت وضعف-نگاه دینی را در آن تبیین نماید.

شبهه ششم

در سوره یونس آیه 20 گفته شده: مشرکین می گویند چرا معجزه ای از طرف خدای پیغمبر بر پیغمبر نازل نمی گردد. ای پیغمبر به آنها بگو که غیب و معجزه از ناحیه خداوند است... همچنانکه مشاهده می کنید این آیه صراحتا آوردن هر گونه معجزه از ناحیه پیغمبر مسلمانان را رد می کند. بنا بر این ادعای مسلمانان مبنی بر وجود معجزاتی از سوی پیغمبر کاملا بی اساس است.

قبل از بیان جواب به دو مقدمه اشاره می کنیم:

مقدمه اول: در بسیاری از آیات قرآن گفته شده که بشر نمی تواند مثل قرآن را بیاورد و حتی اگر تمام انس و جن جمع شوند نمی توانند مثل آن را بیاورند. این عده مشرکین که از پیغمبر درخواست معجزه می کردند قبلا آیات قرآن را شنیده بودند و با توجه به اینکه از بزرگترین فصیحان عرب به شمار می آمدند از آوردن حتی یک آیه از قرآن عاجز ماندند.

بنابراین مشرکین عملا از پیغمبر معجزه  را مشاهده کردند اما باید ببینیم با توجه به اینکه مشرکین معجزه ای بمانند قرآن ( و یا شق القمر و مثل آن ) را دیدند پس چرا باز دوباره تقاضای معجزه از ناحیه پیغمبر می کردند و می گفتند: چرا معجزه ای از ناحیه خدای بر او نازل نمی شود ؟!

مقدمه دوم: بطور کلی کسانی که از پیغمبران الهی معجزه می خواستند بر دو دسته بودند

دسته اول:  کسانی که برای اطمینان از اینکه طرف مقابل ، پیغمبر خدا است طلب معجزه می کردند و این عده افراد به دنبال حقیقت بودند و معمولا با مشاهده معجزه به آن پیغمبر ایمان می آوردند

دسته دوم: کسانی که از روی هوا و هوس در خواست معجزه می کردند و دوست داشتند که هر وقت هر معجزه ای از پیغمبران خواستند برای آنها بیاورند. این عده افراد نه اینکه به دنبال حقیقت نبودند بلکه می خواستند با در خواست معجزه، از پیشرفت عقائد توحیدی جلوگیری کنند و عملا پیغمبران را به چالش بکشانند! به این نوع معجزه (که معجزات دل به خواه و هوس آلود است ) معجزات اقتراحی  می گویند.

جواب اشكال 

با دو دلیل می توان ثابت كرد كه معجزه ای كه  مشرکین از پیغمبر طلب می كردند معجزه اقتراحی بود

دلیل اول: در آیه بعد ( یعنی آیه 21 سوره مبارکه یونس ) خداوند همین مشرکینی که بعد از دیدن معجزات پیغمبر دست به توجیه می زدند ( و باز از پیغمبر معجزه دیگر طلب می کردند ) را تهدید می کند و می فرماید: قل الله اسرع مکرا یعنی بگو خداوند سریعتر و کوبنده تر مکر می کند. خود همین تهدید نشان دهنده آنستکه مشرکین به دنبال حقیقت نبودند بلکه می خواستند با در خواست معجزات پی در پی به هوس های خود برسند.

دلیل دوم: در چند آیه قبل گفته شده که این عده از مشرکین بقدری لجوج بودند که به پیامبر پیشنهاد می کردند کتاب آسمانی خود را به کتاب دیگری تبدیل کند و یا حد اقل آیاتی که اشاره به نفی بت پرستی دارد را  تغییر دهد بنا بر این ازآیات قبل نیز مشخص می شود که این عده از مشرکین به دنبال کشف حقیقت نبودند بلکه به دنبال هواها و هوس های خود بودند لذا دائم از پیغمبر معجزه هوس آلود و دل به خواه می خواستند

خلاصه:

بعکس ادعای اشکال کننده مشرکین قبلا معجزاتی را از پیغمبر اکرم دیده بودند که یکی از بزرگترین معجزات پیغمبر که همین مشرکین به معجزه بودن آن اعتراف کرده بودند قرآن کریم است بنا براین مراد از معجزه در آیه شریفه، معجزه اقتراحی (معجزه هوس آلود و دل به خواه ) می باشد که وظیفه هیچ یک از پیغمبران نبوده که همچین معجزه ای برای مردم بیاورند

پاک شدن بدون غسل جنابت

چطوری پاك بشم؟!
سوال :
سلام
من حالاتی برایم پیش آمده که وقتی استمنا انجام میدهم خیلی ناراحت میشوم و دیگه نمیتونم غسل جنابت بگیرم.چون که با شرایط خانواده جور در نمی یاد(آدم هر روز نمیتونه که بر ه تو حموم).لطفا برای من راه حل ذکر کنید.من نماز میخونم به همین خاطر میپرسم.
آیا میشه تیمم یا وضو به جای غسل كرد؟
متشكرم.
پاسخ :
دوست خوبم
سلام
نگفته بودی شرایط خانوادتون چطوریه که نمی شه هر روز رفت حموم؟! شاید بخاطر این می گی که فکر می کنی بهت شک می کنند چون تا حالا معمول نبوده که هر روز بری حموم! آره؟ خب، الان دیگه فصل تابستون و فصل گرما داره میاد. اینطوری می تونی قضیه رو توجیه کنی که هوا گرمه و زیاد عرق می کنی و تصمیم گرفتی که بیشتر نظافت داشته باشی. در ضمن، اگه حموم بری کمتر گرما رو حس می کنی و کمتر اذیت می شی. اینطوری دیگه کم کم براشون عادی می شه و راحت تر می شی.
اینارو گفتم که اگه هر وقت به هر طریقی تحریک شدی بدون نگرانی غسل واجبت رو بجا بیاری چون نمی شه به این دلیل غسل نکنی (آخه وضو و تیمم نمیتونه این آلودگی رو به این دلیلی که گفتی، پاک کنه). و اینارو نگفتم که خیالت راحت بشه و به گناه بزرگ استمنا ادامه بدی، چون انجام این گناه خیلی فجیع تر از قضیه غسلشه! ببینم! توی فکر درمانش که هستی؟! توی فکر توبه!
دوست من! اینو هم یادت باشه که شیطان از هر راهی ممکنه سعی کنه ما رو از خدا دور کنه. یکیش ممکنه همین ترس از نظر خانوادت باشه که باعث بشه یا نمازت رو نخونی یا خدای ناکرده در حالت ناپاکی بجای بیاری! فکر کنم با توضیحاتی که داده شد الا ندیگه می تونی باید چیکار کنی! نه؟!
همچنان پاسخگوت هستم.
پاکی بهار تقدیمت.
 

احکام غسل جنابت و كیفیت انجام آن

مـسـالـه 153 - غـسل جنابت به خودى خود مستحب است و براى خواندن نماز واجب ومانند آن واجـب مـى شـود.
ولـى بـراى نماز میت و سجده شكر و سجده هاى واجب قرآن غسل جنابت لازم نیست .
مساله 154 - لازم نیست در وقت غسل نیت كند كه غسل واجب یا مستحب مى كنم و اگر فقط به قصد قربت یعنى براى انجام فرمان خداوند عالم غسل كند كافى است .
مـسـالـه 155 - غـسـل را چـه واجـب باشد و چه مستحب , به دو قسم مى شود انجام دادترتیبى و ارتماسى : غسل ترتیبى مساله 156 - در غسل ترتیبى باید به نیت غسل , اول سر و گردن , بعد طرف راست بعدطرف چپ بـدن را بـشـوید.
و اگر عمدا به این ترتیب عمل نكند غسل او باطل است وهمچنین اگر به سبب كوتاهى در یاد گرفتن مسائل بدین نحو عمل نكرده .
مـساله 157 - نصف ناف و نصف عورت را باید با طرف راست بدن و نصف دیگر راباید با طرف چپ بشوید, بلكه بهتر است تمام ناف و عورت با هر دو طرف شسته شود.
مساله 158 - اگر بعد از غسل بفهمد مقدارى از بدن را نشسته , چنانچه از طرف چپ باشد, شستن همان مقدار كافى است .
و اگر از طرف راست باشد باید بعد از شستن آن مقدار, دوباره طرف چپ را بشوید.
و اگر از سر و گردن باشد باید بعد از شستن آن مقدار,دوباره طرف راست و بعد طرف چپ را بشوید, هر چند مدت زیادى هم گذشته و مبطل وضو هم از او سرزده باشد.
غسل ارتماسى مـسـالـه 159 - غـسـل ارتماسى آن است كه تمام بدن به نیت غسل در آب قرار گیرد, هرچند به تدریج در آب فرو رود.
مـساله 160 - در غسل ارتماسى اگر همه بدن زیر آب باشد و بعد از نیت غسل , بدن راحركت دهد غسل او صحیح است .

احكام غسل كردن
مـسـاله 161 - در غسل ارتماسى باید تمام بدن پاك باشد ولى در غسل ترتیبى پاك بودن تمام بدن لازم نـیـست .
و اگر تمام بدن نجس باشد و هر قسمتى را پیش از غسل دادن آن قسمت آب بكشد كافى است .
مـسـالـه 162 - در غـسـل تـمـام ظـاهر بدن باید شسته شود ولى شستن جاهایى از بدن كه دیده نمى شود, مثل توى گوش و بینى , واجب نیست .
مـسـاله 163 - اگر سوراخ جاى گوشواره و مانند آن بقدرى گشاد باشد كه داخل آن دیده شود, باید آن را شست و اگر دیده نشود شستن داخل آن لازم نیست .
مـسـاله 164 - تمام شرطهایى كه براى صحیح بودن وضو گفته شد, مثل پاك بودن آب و غصبى نـبـودن آن , در صـحیح بودن غسل هم شرط است ولى در غسل لازم نیست بدن را از بالا به پایین بشوید, و نیز در غسل ترتیبى , لازم نیست بعد از شستن هر قسمت فورا قسمت دیگر را بشوید, بلكه اگر بعد از شستن سر و گردن مقدارى صبر كند و بعدطرف راست را بشوید و بعد از مدتى طرف چپ را بشوید اشكال ندارد.
ولى كسى كه نمى تواند از بیرون آمدن بول و غائط خوددارى كند, اگر بـه اندازه اى كه غسل كند و نمازبخواند, بول و غائط از او بیرون نمى آید, چنانچه وقت تنگ باشد, باید هر قسمت را فورابعد از قسمت دیگر غسل دهد و بعد از غسل هم فورا نماز بخواند.
و همچنین است حكم زن مستحاضه كه بعدا گفته مى شود.
مساله 165 - اگر در بین غسل حدث اصغر از او سرزند, مثلا بول كند, غسل باطل نمى شود.
مساله 166 - كسى كه غسل جنابت كرده , نباید براى نماز وضو بگیرد ولى باغسلهاى دیگر نمى شود نماز خواند و باید وضو هم گرفت .

زیباترین چیز در دنیا

روزی فرشته ای از فرمان خدا سرپیچی کرد وبرای پاسخ دادن به عمل اشتباهش در مقابل تخت قضاوت احضار شد. فرشته از خداوند تقاضای بخشش کرد. خداوند با مهربانی نگاهی به فرشته انداخت وفرمود:من تورا تنبیه نمیکنم، ولی تو باید کفاره گناهت را بپردازی. کاری را به تو محول میکنم،به زمین برو وبا ارزشترین چیز دنیا را برای من بیاور.


فرشته خوشحال از اینکه فرصتی برای بخشوده شدن دارد به سرعت به سمت زمین رفت.سالها روی زمین به دنبال با ارزشترین چیز دنیا گشت.روزی به یک میدان جنگ رسید، سرباز جوانی رایافت که به سختی زخمی شده بود . مرد جوان دردفاع از کشورش با شجاعت جنگیده بود وحالا درحال مردن بود فرشته آخرین قطره از خون سرباز را برداشت وبا سرعت به بهشت باز گشت.


خداوند فرمود:به راستی چیزی که تو آوردی باارزش است. سربازی که زندگیش را برای کشورش میدهد، برای من خیلی عزیز است، ولی برگرد وبیشتر بگرد.


فرشته به زمین بازگشت وبه جستجوی خود ادامه داد. سالیان دراز در شهرها ،جنگلها ،ودشتها گردش کرد. سرانجام روزی در بیمارستان بزرگ پرستاری دید که بر اثر یک بیماری در حال مرگ بود.


پرستار از افرادی مراقبت کرده بود که این بیماری را داشتند و آنقدر سخت کار کرده بودکه مقاومتش را از دست داده بود. پرستار رنگ پریده در تختخواب سفری خود خوابیده بود ونفس نفس میزد.


در حالی که پرستار نفسهای آخرش را میکشید، فرشته آخرین نفس پرستار را برداشت وبه سرعت به سمت بهشت رفت.


وبه خداوند گفت:خدوندا مطمئنم آخرین نفس این پرستار فداکار با ارزشترین چیزدر دنیاست. خداوند پاسخ داد: این نفس چیز با ارزشی است. کسی که زندگیش را برای دیگران میدهد، یقینا از نظر من با ارزش است.ولی برگرد ودوباره بگرد. فرشته برای جستجو ی دوباره به زمین بازگشت وسالیان زیادی گردش کرد. شبی مرد شروری را که براسبی سوار بود درجنگل یافت. مرد به شمشیر ونیزه مجهز بود.او میخواست از نگهبان جنگل انتقام بگیرد.


مرد به کلبه کوچکی که جنگلبان وخانواده اش درآن زندگی میکردند، رسید.نور از پنجره بیرون میزد.مرد شرور از اسب پایین آمد واز پنجره داخل کلبه را بدقت نگاه کرد.


زن جنگلبان را دیدکه پسرش را میخواباندوصدای اورا که به فرزندش دعای شب را یاد میداد،شنید.چیزی درون قلب سخت مرد ،ذوب شد.آیا دوران کودکی خودش را بیاد آورده بود؟


چشمان مرد پر از اشک شده بود وهمان جا از رفتار ونیت زشتش پشیمان شد وتوبه کرد.


فرشته قطره ای اشک از چشم مرد برداشت وبه سمت بهشت پرواز کرد.


خداوند فرمود:


این قطزه اشک با ارزشترین چیزدردنیاست، برای اینکه این اشک آدمی است که توبه کرده وتوبه درهای بهشت را باز میکند.

مسیر خوشبختی كجاست؟؟؟

مقصود از راه راست یا همان «صراط مستقیم» كه بار‌ها در قرآن كریم به آن اشاره شده است، چیست؟ كدام راه و مسیر است كه می‌تواند انسان را به خوشبختی و سعادت و قرب الهی و كمال وجودی‌اش رهنمون سازد و این صراط چیست كه یك مسلمان حداقل در هر روز 17 بار از پروردگارش تمنا می‌كند كه او را به آن سو و جهت هدایت كند؟

قرآن كریم در مواضع متعددی، بحث صراط مستقیم را پیش كشیده است و برای آن كه با حقیقت این موضوع آشنا شویم، چاره‌ای جز تمسك به قرآن و تفاسیر این كتاب الهی نداریم.
علاوه بر آیه ششم سوره حمد كه در آن می‌خوانیم «ما را به راه راست هدایت فرما»، در چندین جای دیگر نیز قرآن كریم به عبارت صراط مستقیم اشاره دارد كه آن آیات عبارتند از:
آیه 52 سوره شوری (براستی كه تو بخوبی به راه راست هدایت می‌كنی)‌، آیه 126 سوره انعام (و راه راست پروردگارت همین است...)، آیه 51 سوره آل‌عمران (در حقیقت خداوند پروردگار من و پروردگار شماست. پس او را بپرستید [كه] راه راست این است)‌، آیه 61 سوره یس و آیه 153 سوره 5 انعام. قطعا با تدبر در ظاهر آیات قرآن نیز می‌توان به وجوهی از حقایق صراط مستقیم پی برد، چه آن كه به نظر می‌رسد یكی از مهم‌ترین مسائلی كه در این باره وجود دارد، این است كه صراط مستقیم الهی با هدایت خاص الهیمسیر خوشبختی كجاست؟؟؟ محقق می‌شود و خداوند، كسانی كه زمینه مناسب را در خود داشته باشند، به این مسیر هدایت می‌كند. (نگاه كنید به معانی آیاتی كه ذكر شد و آیات قبل و بعد آنها) البته در آیات قرآن جزئیات بیشتری نیز می‌توان در این باره یافت. همچنان كه می‌بینیم در سوره انعام، خداوند متعال پس از طرح ویژگی‌های یك مسلمان حقیقی، حركت در مسیر این شاخص‌ها را همان صراط مستقیم عنوان می‌كند:
«ای پیامبر بگو بیایید آنچه را پروردگارتان بر شما حرام كرده است برایتان بخوانم، این‌كه چیزی را شریك خدا قرار ندهید و به پدر و مادر نیكی كنید و فرزندانتان را از ترس فقر نكشید، ما شما و آنها را روزی می‌دهیم و نزدیك كارهای زشت نروید، چه آشكار باشد، چه پنهان و انسانی را كه خداوند محترم شمرده، به قتل نرسانید، مگر به حق و از روی استحقاق... و به مال یتیم جز به بهترین صورت (و برای اصلاح) نزدیك نشوید... و حق پیمانه و وزن را به عدالت ادا كنید... و هنگامی كه سخن می‌گویید عدالت را رعایت كنید، حتی اگر درباره نزدیكان شما باشد و به پیمان خدا وفا كنید... این راه مستقیم من است؛ از آن پیروی كنید.» (آیات 151 تا 153 انعام) می‌بینیم كه قرآن كریم در این آیات، چگونه شاخص‌های صراط مستقیم را بیان كرده است. البته از مجموع آیاتی كه درباره این مساله وارد شده می‌توان دریافت كه مهم‌ترین ویژگی كلی این مسیر عبودیت و بندگی است.
حال از جنبه‌های دیگر به معانی این عبارت می‌پردازیم. صراط در لغت به معنای راه واضح و آشكار یا راه صاف و هموار آمده است. (مفردات راغب، ص 251) مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر سوره حمد درباره عبارت صراط مستقیم، توضیح و تفسیر این عبارت را محتاج مقدماتی می‌داند و پس از ذكر هر مقدمه با توجه به توضیحات ارائه شده، به معنای صراط مستقیم می‌پردازد كه از مجموع آنها چنین برمی‌آید:
از مجموع آیاتی كه در این خصوص وارد شده، چنین برداشت می‌شود كه در مقابل صراط مستقیم، راه دیگری هست كه یكی دور و دیگری نزدیك است. راه نزدیك یا همان صراط مستقیم، راه مومنان و راه دور، راه غیر ایشان است. (مراجعه كنید به آیه 6 انشقاق) همچنین در تقسیم دیگر یك راه به سوی بلندی و راه دیگر به سوی پستی منتهی می‌شود و مبنای این نیز آیات قرآن است، ضمن این‌كه صراط مستقیم قطعا غیر از طریق مغضوب علیهم و طریق ضالین است به این معنی كه می‌توان با شناخت طرق انحرافی و ویژگی‌های آن، صراط مستقیم را براحتی شناخت؛ چرا كه این دو در نقطه مقابل یكدیگر قرار دارند بنابراین صراط مستقیم كه صراط غیر گمراهان است؛ صراطی است كه به هیچ وجه شرك و ظلم در آن راه ندارد و ضلالتی در آن راه نمی‌یابد، نه ضلالت در باطن و قلب از قبیل كفر و خاطرات ناشایست كه خدا از آن راضی نیست و نه ضلالت در ظاهر اعضا و اركان بدن، چون معصیت و قصور در اطاعت كه هیچ‌یك از اینها در آن صراط یافت نمی‌شود و این همان توحید علمی و عملی است. (ترجمه تفسیر المیزان، ج 1 ص 53 تا 55)‌
به گفته علامه طباطبایی، اصحاب صراط مستقیم در صورت عبودیت خدا دارای ثبات قدم به تمام معنا هستند، هم در فعل و هم در قول و هم در ظاهر و هم در باطن و ممكن نیست آنان بر غیر این صفت دیده شوند و در همه احوال از خدا و رسول خدا اطاعت می‌كنند و نكته مهم این‌كه اصحاب صراط مستقیم، قدر و منزلت و درجه بالاتری از درجه مومنین خالص دارند.
به نظر علامه، صراط مستقیم راهی است به سوی خدا كه هر راه دیگری كه خلایق به سوی خدا دارند، شعبه‌ای از آن است و هر طریقی كه آدمی را سوی خدا راهنمایی می‌كند، بهره‌ای از صراط مستقیم دارد. قرآن صراط انبیا و صدیقین و شهدا و صالحان را صراط مستقیم دانسته و با در نظر گرفتن روایات متواتره، آن را صراط امیرالمومنین علی‌بن ابیطالب (ع) شمرده و آن جناب را اولین فاتح این صراط دانسته است.
علامه طباطبایی در بخش دیگری از آرای خویش با اشاره به این‌كه عبارت «سبیل» به معنی راه در قرآن غیر از صراط مستقیم است، می‌فرماید: سبیل متعدد است و به اختلاف احوال رهروان راه عبادت مختلف می‌شود، برخلاف صراط مستقیم كه یكی است و در مثل شاهراهی است كه همه راه‌های فرعی به آن منتهی می‌شود، ضمن این‌كه هریك از سبیل‌ها با مقداری نقص یا حداقل با امتیازی جمع می‌شود، برخلاف صراط مستقیم كه نه نقص در آن راه دارد و نه این‌كه صراط مستقیم شخصی نسبت به شخص دیگری امتیاز دارد. همچنین باید گفت براساس آیات قرآن، مزیت اصحاب صراط مستقیم بر سایرین و همچنین مزیت صراط آنان بر سبیل سایرین تنها به علم است نه عمل. آنان (اهل صراط مستقیم) به مقام پروردگارشان علمی دارند كه دیگران ندارند و گرنه در سبیل‌های پایین‌تر از صراط مستقیم، اعمال صالح كامل و بدون نقص نیز هست. بر این اساس، یكی از ویژگی‌های صراط مستقیم، علم و معرفت (اهل آن) در حد اعلاست. این مسیر، مسیری است كه توام با علم و دانایی و معرفت حقیقی است و بدون علم نمی‌توان در این مسیر قرار گرفت. (ترجمه تفسیر المیزان، ج 1، مباحث آیات 6 و 7 سوره حمد)‌
در توضیح این مطالب علامه باید گفت: نه این‌كه اهل صراط مستقیم، اهل اعمال صالح نباشند؛ بلكه آنان علاوه بر اعمال صالح و عبادات متقنی كه دارند، نسبت به سایرین با علم و معرفت و شناخت در حد اعلا ممتاز می‌شوند، اگرچه ممكن است در غیر از این گروه، انسان‌هایی باشند كه اعمال صالح انجام بدهند؛ اما آنان دارای علم و معرفتی كه اهل صراط مستقیم واجد آن هستند، نخواهند بود.
مرحوم آیت‌الله خویی نیز درخصوص معنای صراط مستقیم می‌گوید: صراط مستقیم، همان راهی است كه سیركننده در آن، راه به نعمت ابدی و رضوان الهی می‌برد و این راه عبارت است از اطاعت مخلوق از خالق و ترك عصیان و نافرمانی او به این كه هیچ‌یك از اوامر و نواهی او را مخالفت نكنند و غیر او را نپرستند و همین راه راست و مستقیمی است كه هیچ اعوجاج و انحرافی در آن نیست. (ترجمه البیان، آیت‌الله خویی، ص 674)‌
علاوه بر مباحث تفسیری كه تا اینجا مطرح شد، روایات و احادیث وارده از ائمه معصومین (ع) نیز حقایق بیشتری را درباره صراط مستقیم الهی مطرح می‌كند. از جمله این‌كه مرحوم ملامحسن فیض كاشانی در كتاب ارزشمند تفسیر صافی در ذیل آیه «اهدنا الصراط المستقیم» به روایاتی اشاره می‌نماید كه چند نمونه از آنها را ذكر می‌كنیم:
امام صادق(ع) در رابطه با آیه 6 سوره حمد فرمودند: منظور از این آیه یعنی ما را ارشاد و هدایت نما تا راهی را بپیماییم كه منجر به محبت و دوستی تو گردد و آن راه، ما را موصل و رساننده به بهشت و جنت تو شود و مانع آن گردد كه از هواهای خود پیروی نماییم، پس به زحمت و تعب افتیم یا این‌كه آرا و هوس‌های خود را پیش گیریم، پس به هلاكت و ضلالت افتیم. (ترجمه تفسیر صافی، ج 1، ص 101)‌
از امیرالمومنین(ع) نیز در این خصوص نقل شده است: خدایا توفیقت را برای ما ادامه بده؛ آن توفیقی كه به وسیله آن در گذشته اطاعت تو را پیش گرفتیم تا این‌كه در آینده نیز همچنان در اطاعت تو پایدار باشیم. (همان) همچنین از آن حضرت روایت شده است: صراط مستقیم در دنیا آن است كه از غلو و افراط كوتاه‌تر و از تقصیر و كوتاهی بالاتر باشد (یعنی اعتدال و میانه‌روی) و استقامت و استدامت نیز داشته باشد و در آخرت، راه مومنان به سوی جنت است. (همان، ص102)‌
با تدبر در ظاهر آیات می‌توان به وجوهی از حقایق صراط مستقیم پی برد، چه آن كه یكی از مهم‌ترین مسائل این است كه صراط مستقیم با هدایت خاص الهی محقق می‌شودعلاوه بر این در معانی‌الاخبار از امام صادق (ع) روایت شده است: «صراط عبارت از امیرالمومنین علی(ع) است» یا این‌كه «عبارت از شناخت و معرفت علی(ع) است» و در روایت دیگری «صراط مستقیم عبارت از شناخت مطلق امام معصوم است» و همچنین در حدیث دیگری آمده كه «ماییم صراط مستقیم (منظور اهل بیت است».) (همان، ص 102)‌
فیض كاشانی در كنار روایت‌هایی كه نقل می‌كند، درباره حقیقت صراط مستقیم اظهار می‌كند كه امام معصوم، همان صراط مستقیم است و او همواره بدون انحراف به سوی صراط مستقیم گام برمی‌دارد و معرفت و شناخت او، معرفت صراط مستقیم است و معرفت مشی و رهسپاری امام، همان مشی بر صراط مستقیم است و هر آن كه امام را بشناسد و براساس راه او، سریع یا كند، به مقدار نور خویش ره سپرد، به فیض دخول در بهشت می‌رسد و از آتش نجات می‌یابد و هر آن كه امام خود را نشناسد و نداند كه چه می‌كند، پس قدم او لغزش پیدا كرده و در آتش فرومی‌افتد. (همان،ص 104)‌
علامه طباطبایی نیز ضمن یك بحث روایی به احادیثی مهم اشاره می‌كند كه بیان آنها می‌تواند بسیار راهگشا باشد.
امام صادق (ع) فرمودند: صراط مستقیم، طریق به سوی معرفت خداست و این دو صراط است؛ یكی در دنیا و یكی در آخرت، اما صراط در دنیا عبارت است از امامی كه اطاعتش بر خلق واجب شده و اما صراط در آخرت، پلی است كه روی جهنم زده شده. هركس در دنیا از صراط دنیا بدرستی رد شود، یعنی امام خود را بشناسد و او را اطاعت كند در آخرت نیز از پل آخرت به آسانی می‌گذرد و كسی كه در دنیا، امام خود را نشناسد، در آخرت نیز قدمش بر پل آخرت می‌لرزد و به درون جهنم سقوط می‌كند. (ترجمه المیزان، ج یك، ص 78) و دیگر این‌كه در معنای «اهدنا الصراط المستقیم» از ابن‌عباس روایت شده كه «یعنی ای بندگان خدا بگویید، خدایا مارا به سوی محبت محمد (ص) و اهل بیتش (ع) ارشاد فرما. (همان)‌
حال كه آرای مختلف علما و مفسران قرآن را در قالب مباحث فلسفی، كلامی و روایی درخصوص صراط مستقیم ذكر كردیم، مهم این است كه بدانیم آیا این نظرات با یكدیگر تناقض و تعارض دارند یا این‌كه می‌توان تمامی آنها را دركنار یكدیگر جمع كرد و به نتیجه‌ای واحد رسید.
آنچه مسلم است و از بررسی تمامی آرا برمی‌آید و خود قرآن كریم نیز به صورت روشن و واضح به آن اشاره كرده است، این است كه صراط مستقیم الهی، همان صراط و راه عبودیت و بندگی محض پروردگار عالم با تمام ویژگی‌های مورد نظر قرآن كریم است. در واقع با تمسك به خود آیات قرآن كه عبادت پروردگار را صراط مستقیم دانسته، می‌توان بین همه آرای ذكر شده كه مبنای صحیح علمی دارند، نوعی همگرایی ایجاد كرد.
در مجموع این آرا و نظریات مختلف اما همسو می‌توان گفت كه مهم‌ترین ویژگی صراط مستقیم الهی علم و معرفت است. آنچنان كه این مسیر را بدون علم و معرفت نمی‌توان طی كرد و این معرفت چیزی نیست جز معرفت و شناخت حقیقی امام معصوم كه خلیفه خدا روی زمین است. به عبارت دیگر تمام رهپویان راه حقیقت كه به دنبال حق هستند و در مسیر بندگی حركت می‌كنند، زمانی در صراط مستقیم قرار می‌گیرند كه ولایت ائمه معصومین (ع) را پذیرفته و نسبت به آن معرفت پیدا كنند. یعنی شعب مختلف راه‌هایی كه به سوی پروردگار وجود دارند، همگی باید در نهایت به شاهراه صراط مستقیم كه همان راه ولایت و امامت است، بپیوندند و هرگونه عبادت و بندگی و عمل صالح اگر در این مسیر و مجرا نباشد، عاقبت مشخصی نخواهد داشت. یعنی تمامی اعمال صالح و نیات خیر و... باید به زیور ولایت و محبت اهل بیت (ع) آراسته شده باشد. البته این‌كه از امیرالمومنین (ع) به عنوان صراط مستقیم تعبیر شده، از آن روست كه آن حضرت، سر سلسله ولایت و وصایت بعد از پیامبر مكرم اسلام است و بعد از پیامبر، تنها راه سعادت راه علی (ع) و فرزندان اوست. به عبارت دیگر اگرچه در این عالم، انسان‌های موحد و یكتاپرست زیادی وجود دارند؛ اما هیچ‌یك از آنها غیر از شیعیان در مسیر صراط مستقیم نیستند؛ زیرا اگرچه به عبادت و بندگی می‌پردازند، اما این عبادت از مسیری كه خداوند متعال اراده كرده است، صورت نمی‌پذیرد و از مجرای مورد نظر عبور نمی‌كند و به همین دلیل نقص‌های فراوانی دارد.
به هر حال مهم‌ترین نتیجه‌ای كه از مباحث ارائه شده، حاصل می‌شود، آن است كه مسیر سعادت حقیقی یا همان صراط مستقیم الهی، مسیر عبادت و بندگی خداوند متعال از مجرای ولایت و امامت ائمه طاهرین(ع) است و تنها كسانی به سعادت حقیقی و كمال مورد نظر دست می‌یابند كه در این جهت حركت كنند و هر طریق و راهی غیر از آن باطل است.